Այս տեկստ պատմում է թէ մի տարի, սուրբ ծնծդին նյո Յորք քաղաքում մի հատ համերգ է կազմակերպվում որպեսղի աղքատ երեխերքի գումար հավաքվի և իրենց համար ծաղսվի։

Ձմեռ պապ բեմ է գալիս։ Նա հատ հատ երեխերքից հարցնում թէ իրենց անուն ինչ է, քանի տարեկան են, որտեղ են ապրում և ինչ են ուզում Ս․ Ծննդի համար։ Երեխաններ նրան պատասխանում են և ասում են թէ ինչ են ուզում բայց ձմեռ պապ նրանց ոչինչ չի տալիս և երեխաներ բեմից թողնում և գնում։

Ժողովրդի միջից մի երիտասարդ վեր է կենում և ասում է թէ դու ինչի նրանց ուզած նրանց չես տալիս։ Ոստիկանը գալիս է և փորձում է որ նրան սրահից հեռացնի բայց նա չի գալիս։ Նա ասում է որ ես այս երեխերքին իրենց ուզած նվերներ կտամ բայց ոստիկան չի հավատում և ծիծաղում է։ Նա հաջողում է բարձրանալ բեմ և սկսում է թէ ձմեռ պապին և թէ երեխաներին խրատել։

Երտասարդ իր խօսքերի մեջ ասում է երեխերքին որ դուք պետքա ինչ որ ունեկ դրանով բավարարվեկ և ավելնորդ բաներ չուզեկ։ Այդ բաներ որ դուք ուզումեկ, գործիքներեն և կլինի որ խանութ ներից դրանք գնել։ Դուք բաներ ուզեկ որ չեկ կարող գնել օրինակ երջանկություն, սեր և այլ բաներ։ Նա շարունակում իր խրատել և խօսում է ձմեռ պապի հետ և ասում է թէ

• Սահմանել  «Ավանդական հասարակություն» հասկացությունը, նրան առնչվող 10 հասկացություն։ Պատաս․ Այս նոր դարերում արեվելքի երկրներ շատ հետ մնացին եվրոպական երկրներից և պատճառնել այն եր որ մինչարդյունաբերական դարաշրջանում ստեղծված հասարակության բնույթի մեջ էր։ Այս հասարակություն երկար ժամանակ մնաց անփոփոխ և դրա համար ել Ավանդական Հասարակություն անվանում ըստացավ։ սովորական պայմաններ են պետության բացառիկ դերը, սովորույթների և ավանդույթների վրա հիմնված մարդկանց հոգևոր կյանքը, ապրելակերպը և հարաբերությունները։ Այս հասարակության մեջ էին մտնում; Իրան, Թուրքիան, Չինաստան, Հնդկաստան և այլ երկրներ։ Այս հասարակության գլխավոր ղեկավարներ Միահեծան ղեկավար։ Կարգ ու կանոնները պահպանվում էին, բանակի, ոստիկանության և դատապարտի միջոցով։
• Ավանդականությունը Արևմուտք- Արևելք հակադրության մեջ։ Պատաս․

• 1789-1807թթ.-Սելիմ 3 սուլթանանցկացրեցռազմական, տնտեսական, վարբականհողայինայլբարեփոխումներ։

1808-1839թթ.-ԳործըշարունակեցՄահմուդ 2 սուլթանը

1826թ.-Մահմուդ 2 ոչնչացրեցենիչերիներիզորաբանակը

1839 և 1856թթ.-ԱբդուլՄեջիդսուլթանիօրոքհրապարակվեցինհրովատարակներբարենորոգումներիմասին

1863թ.-Հայգործիչներըմշակեցինարևմտահայությաններքինկյանքըկարգավորող«Ազգայինսահմանադրությունը»

1796թ.-ԻրանումԱղաՄահմեդխանիհռչակվելըորպեսշահ

• Կազմել  նոր ժամանակներ ի/ XVII-XX դարի սկիզբ/ Օսմանյան  Թուրքիայի,  շահական Իրանի ժամանակագրությունը: Պատաս․ Թուրքյա; Նա նոր դարերում մեծ շրջապատում եր տրում բայց տնտեսություն շատ հետամնացեր։ Երկիր կառավարում եր սուլթան և բոլոր մուսուլմանների առաջնորդն այդ ժամանակ խալիֆաներ։ Երկիր բաժանվում եր Վիլայեթների որի կառավարում էին փաշաները։ Օսմանյան սուլթաններ որի կառավարում էին երկիր ուզում էին որ ուժեղ տնտեսություն ունենային բայց իրենց չհաջողվեց այդ գործ իրականացնելու համար։ Օսմանայան կայսրության մեջ ապրում էին շատ քանակի ժողովուրդներ որի շահագործվում էին պետության կողմից։ Թուրքիայի դեր, այդ դարերում սկսեց նվազել և իր հակառակորդներն էին Ռուսաստան և ավստրյան։ Իրան; Այս դարաշրջանում Իրան Ասյայի մի հատ խոշոր երկրներիցեր որի կազմում մտնում էին օտար երկրներ։ Իրանում ապրում էին տարբեր ցեղեր։ Երկիր կառավարում եր շահ և վարչականորեն բաժանված եր խանությունների որի ղեկավարն էին խաններ։
• Համեմատել նոր ժամանակների Օսմանյան Թուրքիան և շահական Իրանը։ Պատաս․
• «Հայերը Իրանում»/ փոքրիկ հետազոտական աշխատանք։ Պատաս․

Դասարանական

• Սահմանել «մշակույթ» հասկացությունը: Պատաս․ մշակոյթ ասելով հասկանում ենք թէ մի շրջանա որի մարդիք տարբեր հասարակությունով այդ մշակոյթի մեջ են ապրում և ամեն ազգ ունի իր մշակոյթ և հասարակություն։
• Հայկական մշակույթը հայ ժողովրդի ստեղծած …………….. և ……………….  արժեքների ամբողջությունն է: Այն ներառում է գիտությունը, արվեստը, արհեստը և, առհասարակ, մարդու կողմից ստեղծած ամեն ինչ:
• Պատմական հանգամանքների բերումով հայկական մշակությը ձևավորվել ու զարգացել է ոչ միայն բուն …………, այլև   ……………………………..:
• Փորձիր շարադրել ՝17-18-րդ դարերում հայ մշակույթի գլխավոր առանձնահատկության մասին: Պատաս․ Հայաստանում ստեղծված քաղաքական ծանր կացության վիճակով, մշակոյթ սկսեց օրեցոր զարգացավ։
• Նկարագրիր՝ինչ հանգամանքներից է հայ ժողովուրդը 19-րդ դարի և 20-րդ դարի սկզբին, կրթությունը, մշակույթը   զարգացրել տարբեր հասարաքաղաքական պայմաններում:

Տնային

• Ներկայացրու 19-րդ  դարի կարևորագույն ուսումնական հաստատությունների մասին/Լազարյան ճեմարան,Ներսիսյան դպրոց, ընտրիր մեկը, մանրամասն ներկայացրու։ Պատաս․
• Պատմիր հայրենիքում և հայրենիքից դուրս հայ տպագրության, առաջին տրագրված ամսագրի մասին. ինչ թեմայով կցանկանայիր ստեղծել քո ամսագիրը: Պատաս․
• Պատմիր Մխիթարյան վարժարանի սան Միքայել Չամչյանի գործունեության մասին: Պատաս․
• Արվեստ- Ներկայացրու ժամանակաշրջանի խոշոր նկարիչներից մեկին, ընտրիր իր նկարներիվ մեկը, նշված «Մի կտավի պատմություն» թեմայով, պատմիր մի կտավի մասին: Պատաս․
• «Մխիթարյան Միաբանություն», պատրաստել երկու րոպեանոց տեսաֆիլմ, ձեր ձայնագրությամբ: Պատաս․

Հասա՜, հասա՜, հոգիիս հետ,
Ոսկի դուռներն անհունին.
Մտածումներըս կը տժգունին,
Կ’ըլլան հույզե՛րս իսկ անհետ…

Այս ի՛նչ գիշեր է տարորեն․․․
Այս ի՛նչ երկինք ու աստղեր․․․
Կարծես մարմինս եմ ալ թաղեր
Ու կը փախչի՛մ ղաշտերեն․․․

Կը ծընրադրե՛մ քեզի, ո՜վ Սեր,
Դո՛ւն բերիր զիս մինչև հոս.
Առաջ անդո՜ւնդըն էր ու քաոս.
Հիմա աստղե՜ր ու աստղե՜ր․․․

Փոխադրիր բանաստեղծությունը արևելահայերեն:

Ոսկի դուռներն անհունին. — Անհունի՝ անսահմանի՝ Տիեզերքի ոսկի դռներ — ինչու՞ են Տիեզերքի դռները ոսկի։

Կարծես մարմինս եմ ալ թաղեր
Ու կը փախչի՛մ դաշտերեն․․․ — Կարո՞ղ ես բացատրել, թե ի՞նչ էր կատարվում քնարական հերոսի հետ, և երբ է մարդն ընկնում այդ զգացողությունների մեջ։

Ի՞նչ ես հասկանում Տիեզերական սեր ասելով, ինչպե՞ս է այն ազդում մարդու վրա։

Ստեղծագործական աշխատանք (6-8 նախադասությամբ) — Իմ վերելքները․․․

Ես այսօր
Ճառագայթ մ’եմ բոսոր,
Աչքերուս, հեշտօրոր,
Այնքա՜ն լույս ունիմ, որ
Կժպտիմ
Մտերիմ
Արևին…
Ու վարդե՜ր կ’երևին
Արևին
Ոսկեղեն
Հոգիեն…
Ես այսօր, ես այսօր
Արեգա՜կ մ’եմ բոսոր…

---

Փոխադրիր բանաստեղծությունը արևելահայերեն: Պատաս․Ես այսօր․ վառ նարնջագոյն ի նման եմ․ Աչքերիս մեջ այնքան լոյս կա որ կարողիմ մտերիմ ձեվով ժպտիմ արեվին։ ու վարդերեն երեվում արևի ոսկեղեն հոգում։ Ես այսօր բոսոր գոյնի նմանեմ։

,,Ես այսօր…,, արտահայտությունն ավարտիր բանաստեղծության համապատասխան տողերով: Քնարական հերոսն ինչի՞ն է նմանեցնում իրեն: Պատաս․ Նա իրեն նմանացնում է արևի նման վառվող, մտերիմ, հոգի է նմանացնում։

Կարո՞ղ ես բացատրել՝ երջանկությունն ինչո՞վ է նման արևին: Պատաս․ Իրա հոգով, իր վառվող հոգով, ժպիտով, մտերմությունով և այլ զգացմունքներում։

Աչքերուս, հեշտօրոր, Այնքա՜ն լույս ունիմ — Աչքերիս մեջ դյութիչ (հմայիչ) այնքան լույս ունեմ… Ի՞նչ լույսի մասին է խոսքը: Պատաս․ խօսքը արևի ուժեղ լույսի մասին է։

Ստեղծագործական աշխատանք — Գրիր, թե երջանիկ պահերին բնության ինչ երևույթի ես նմանվում դու (առնվազն 6-8 նախադասություն): Պատաս․ Ես երբ երջանիկեմ, նմանվումեմ բնության այն ժամանակ երբ աշնանային օդին երբ մեղմ քամի է խաղում, օդը մաքուր է, երկինք կապոյտ և արեվ շողալու ժամանակ։ Ես թէ նմանվում եմ այդ օդին և թէ ես ինքս այդ պեսի օդ շատեմ սիրում ու հաճույքեմ տանում։

Բանաստեղծությունը սովորել անգիր: Պատաս․

Բանաստեղծությունը փոխադրել արևելահայերեն (շարադրանքը` ազատ)։ Պատաս․

Տրտմերես  բառը բարդ բառ է, որովհետև … Գտիր բառի բոլոր արմատները և առանձին-առանձին դրանցով կազմիր ևս մի քանի բառ: Պատաս․ տրտ բառ նշանակում է տղուր և երեսնել նշանակում է դեմք։

Ծովին նկարագրող հատվածները դուրս գրիր: Պատաս․ 1․ Հոգիս այսօր մութ-կապոյտ է ծովուն պես։ 2․ Հոգիս այսօր երգ ունի ճիշտ ծովուն պես։ 3․ Հոգիս այսօր խենթեցեր է ծովուն պես։

Քանի որ քնարական հերոսն իր հոգին նմանեցնում էր ծովին, դուրս գրածդ հատվածների միջոցով փորձիր նկարագրել, թե ինչ հոգեվիճակում էր նա: Պատաս․ Նա այդ օր որ այս բանաստեղծություն որ գրել է շատ տխուր և առանձի ուրախության վիճակում է եղել։ Հոգիս այսօր երգ ունի ճիշտ ծովուն պես, օրինակ այս հատվածում ասում է որ հոգիս նախկին օրերին պես ձայն և արձականք չունի և շատ տխուր է։

Ստեղծագործական աշխատանք – Հոգիս ծովի պես …։ Պատաս․ իմ հոգին նմանվում է ծովի այն ժամանակ, երբ ամառային օրերին հանգիստ և խաղաղ է և բոլոր իրենից հաճույքեն տանում։ Ամբողջ խնթիրներ իմ մեջեմ հավաքում ու ամեն մի տեղ դուրս եմ տալիս ճիշտ ծովուն նման երբ ամբողջ տարին հանգիստ է բայց միանքամից անձրեվոտ ամսներին սկսում է իր փոթորիկներ և ինչ որ իր մեջ հավաքել է դուրս է գցում իր մեջից և հանգստանում է։

Բանաստեղծությունը սովորել անգիր: Պատաս․

Ես այս տեկստում ներկայացնում եմ շահական Իրան և ներկայիս պետություն։

Նախկան պարսկաստանի Ռեզա շահի ժամանակ Իրան շատ անգրագետ և անպետկ թագավորներ է ունեցել որի միայն իրենց համար էին մտածում և իրենց համար կարեվոր չեր թէ իրենց մակարդակ հասներ եվրոպական երկրներին և իրենց առաջադիմության մասին չէին մտածում։

Երբ Ռեզա շահ, Ահմադ շահից հետո թագավոր դարցավ շատ մեծ գործեր կատարեց թէ երկրի հասրակության, տնտեսության, կրթության, և շատ ավելին գործեր։ Նա երկիր բարձր մակարդակի հասցրեց և կարողացավ որ եվրոպական երկրների հետ մրցի։ Ռեզան պարսկաստանի առաջին թագավորներ որ կրտություն բոլորի համար ազատացրեց և ամեն հասարակությունից իրավունք ունեին որ կրտություն ստանային թէ հարուստ և թէ աղքատ։ Նա առեվտրություն շատ զարգացրեց երկրում, երկրի բոլոր ճանապարհներ ստեղծեց և մեծ գործարաների հետ համագործագցություն ստեղծեց։ Ռեզա շահ շատ կրթություն չուներ բայց ռազմական կրտություն ուներ։ Իրենից հետո Մօհամադ Ռեզա Շահ իր ամենա մեծ տղեն թագ իր գլխին դրեց։ Ինք պարսկաստանի առաջին գրագետ թագավորներ և ինքնել իր հօր պես մեծ գործեր առաջադիմություններ է կատարել երկրի համար։ Նա շատ մտերմացավ եվրոպական երկրների հետ ԱՄՆ-ի հետ և շատ ջանքեր թափեց որ պարսկաստան մի հատ ուժեղ երկրներից դառնա։ Մի հատ լեզուներից պարսկերեններ իր անձնագիր բոլոր աշխարհում արժեք ուներ և նոյնիսկ իր դրամ։ Նա երիտասարդ ուսանողներին երկրից դուրսեր ուղարկում օրինակ Ֆռանսիյա, Ամերիկա, Անգլիյա որի այնտեղի մեթօդով իրենք սովորեն և գան պարսկաստան և հենձ այդ մեթօդից դասավանդելու համար օգտագօրծեն։ Թագավոր շատ բազմաթիվ ընկերություններ և աշխատանքներ ստեղծեց երկրի համար և շատ մասամբ ժողովրդի համար աշխատանք կար որ աշխատին։ Բոլոր աշխարհի կոզմից ճարտարապետներ և ուսանող ներ էին գալիս իրան որ ուսում ստանային և աշխատին։ Թագավոր շատ փորձում եր դրսի երկրների հետ կապ ստեղծեր և համագործակցեր և երկրի համար շատ չեր մտածում և ժողովուրդի շատ մաս այդ չէին տեսնում և ասում էին Թագավոր իր ժողովրդի համար չի մտածում և ժողովուրդ լավ վիճակ չունեն և այդ գոհ չլինելու հետեվանքներով պարսկաստանի մեծ հեղափոխություն տեղի ունեցավ։

Պարսկական թվով ուզենամ ասեմ 1357թ․ ին հեղափոխություն սկսվեց։ ժողովուրդ սկսեցին մահ ասել Թագավորին հարձակվեցին Ամերկյան դեսպանատան վրայ և թագավոր պարտավոր եղավ որ երկիր իր ընտանիքի հետ թողնի և գնա։

Նա ուզեց որ գնա Ամերիկա բայց Ամերիկայի դեսպանատուն իրեն չնթունեց և դրա համար պարտավոր եղան որ գնան մեքսիքօ և այն տեղ բնակվեն։ Երբ Թագավոր տեղափոխվեց մեքսիքօ շատ լրագրողների հետ խօսեց և բացատրեց թէ ինչու է երկրից հեռացել։ Այս լուրերից հետօ քիչ քիչ սկսվեց թագավորի հիվանդություն որի շատ խիստ հիվանդություներ, բայց նա փորձում եր որ շատ իր հավանդություն իր ընտանիքին ցոյց չտա և իր երսին ժպիտ թողներ։ Շատ բժիշկներ ասեցին որ պետքա որ քեղ վիրահատություն անենք և այդ բժիշկներ որոշ սխալներ կատարեցին և պատճառ եղավ որ Թագավորի վիճակ ավելի վատանա։ Ոչմի երկիր իրեն չեր ընդունում որ թագավոր իրենց երկրում բնակվի բացի Կիպրոսի նախագահ, Ամբար Սադաթ շատ մտերիմ Թագավորին ընդունեց և թագավոր տեղափոխվես Կիպրոս։ Նա մոտ մի ամիս ապրելուց հետո մահացավ և իր ընտանիք տեղափոխվեցին Ամերիկա։ Թագավորի դիակ գտնվում է կիմրոսում։

Հեղափոխությունից հետո Իմամ խոմեյնին Ֆռանսյայից եկավ Իրան և սկսեց կրօնի միջոցով կանոններ որոշել երկրի համար և այդ կանոններ ամենի համար ստիպեց որ պետքա հարգեն։ Ինք նախկան իր գալ որոշ խոստումներ եր կերել որ կթոնի մնա որոշ կանոններ, օրինակ կնիկներ կարողեն առանձի գլխա շորի դուրս գան և այլ խոստումներ, բայց դժբախտաբար իր խաստումներ չկատարեց և մարդիք այդ գործ չսիրեցին։ նա երկրի իշխող եղավ և երկրի այդ օրից իր վիճակ վատանում և վատանում է։

Ներկայիս ժամանակ մարդիք սկսելեն ամբողջ բողոքեն և ուզում են որ իրենք իրենց երկրից գնան և ուրիշ իշխանություն գա որ երկրի վիճակ ավելի լավանալ ներկայիս վիճակից։

• … ցանկապատից այս կողմ աճող տանձերն իմն են, եթե, իհարկե, կարողանամ նրանց հասնել: Պատաս․ Նա ուզացելա ասի որ եթե ծառի ճյուղեր ցանկապատից այս կողմեն աճել ուրեմն դա իմն է բայց դա միայն իրան չեր այլ ամեն ժողովորդիններ։
• Միայն ուտելու համար չէ, որ ուզում էի, դա բարբարողություն պիտի լիներ: Պատաս․ Նա ասում եր որ ես այդ տանձեր միայն ուտելու համար չեմ ուզում այլ իրենց գեղեցկության, տանձեր նրան հիացնում էին ու այլ բաներ որ այդ տանձերին հատուկեր դարձնում։
• Սա գողություն չի… Արկածախնդրություն էր սա: Պատաս․ արկածախնթրություն։ որտեվ ինքը նախկինից պլան չուներ այդ մրգերի համար և ուղակի իր համար հաճելի եր և դրա համար այդ մրգեր քաղեց։
• Վեց տարեկան հասակում դեպի տանձեր վազելը բազում դասական գեղեցիկ բաներ էր պարունակում: Պատաս․
• Կարծում էի, թե ավելի ողջամիտ պիտի լիներ, քանի որ երկար էր ապրել և ուսուցչուհի էր: Պատաս․ Այսինքն պետքեր որ հասկանար թէ ես ինչ մտածմունք ունեմ և թէ ինք երեխա եր և պիտի հասկանար, բայց այդպիս չեր և նա իրեն ուղիղ ուղարկեց տնորենի մօտ։
• Ի վերջո, դա գողությու՞ն էր, թե՝ ոչ: Պատաս․ որոշների տեսակետից այօ բայց որոշների կառծիքով ոչ, բայց հենձ Վիլյամի աչկից դա գողություն չեր որտեվ տանձեր ցանկապատից այս կողմին և եթե ցանկապատի այս կողմ լինին և նա ցանկապատ անցներ և տանձեր վերցներ նոր այդ ժամանակ կլներ գողություն հաշիվ անինք։