work book p. 4

A MUSIC MAKERS
be allowed to / let
1 Rewrite the sentences using the word in brackets.

1 My parents let me stay up late at the weekend,
(allowed) I’m allowed to stay up late at the weekend.

2 I’m allowed to practise my electric guitar in the
garage, (let) My parents let me practise my electric guitar in the garage.

3 I’m not allowed go out on school nights, (let) My parents don’t let me go out on schools nights.

4 My parents let me have parties at home, (allowed) I’m allowed to have parties at home.

5 I’m not allowed to go to concerts on my own. (let) My parents don’t let me go to concerts on my own.

Music
1 Unscramble the words and write them in the
correct list. Add two more items to each list.

Musical instruments violin, drums, piano, guitar

Types of music classic, rap, pop, jazz

2 Complete the sentences so they are true for you.

1 I really like listening to music.
2 I never listen to rap songs. 3 I play piano.
4 I’d love to play the guitar

Verbs of perception
1 Complete with the correct form of the verbs in
brackets.

1 Why are you smelling (smell) the milk?
2 What’s for dinner? It smells (smell) great.
3 What are you looking (look) at?
4 You don’t look (not look) great. What’s the matter?
5 It tastes (taste) awful. What is it?
6 Why do you taste (taste) the soup again?
7 A Why are you feeling my coat (feel)?
В I’m sorry. It’s just so soft.
8 I like the way this jumper feels (feel).
9 I love your new hairstyle. It looks (look)
fantastic!
10 Your hands feel (feel) very cold. Are you
OK?
11 She’s not tasting (not taste) the food for the
wedding today; she’ll do it tomorrow.
12 I don’t like that new building. It really doesn’t look
(not look) good.

The Movement History About Artsakh Republic

Republic of nagorno kharabakh has a long history. All this years people of here considered themselves Armenians. nagorno kharabakh is fact, that people how live in this area, they are a Armenians and this area has been part of Armenia, but now this area is for Armenia. they have same language, same foods, same schools and same culture. The people of kharabakh a thausands times wanted be a port of Armenia or be free goverment.

Փոքրիկ սիրտս ում նվիրեմ Նադեր Էբրահիմի

Ես մի փոքրիկ սիրտ ունեմ: Շատ փոքրիկ, շա՜տ-շա՜տ փոքրիկ:

– Մարդու սիրտը չպետք է դատարկ մնա, – ասում է տատիկը, – եթե դատարկ մնա, դատարկ ծաղկամանի նման տգեղ կլինի և   մարդուն ցավ կպատճառի:
Ահա, հենց այդ պատճառով էլ երկար ժամանակ է՝ մտածում եմ՝ այս փոքրիկ սիրտը ո՞ւմ նվիրեմ: Այսինքն՝ ո՞ւմ պետք է սրտիս մեջ տեղավորեմ, որ բոլորից լավը լինի: Ճիշտն ասած՝ ախր, չգիտեմ՝ ինչպես ասեմ…Սիրտս ուզում է՝ այս ամբողջ-ամբողջ, փոքրիկ-փոքրիկ սիրտս՝ մի փոքրիկ, սիրուն տնակի պես, մի այնպիսի մեկին նվիրեմ, որին շա՜տ-շա՜տ եմ սիրում…կամ…չգիտեմ…մեկին, որ շատ լավն է: Մեկին, որ իսկապես արժանի է իմ շատ փոքրիկ և   մաքուր սրտի մեջ տնակ ունենալու: Ճիշտ եմ ասում, չէ՞։
– Սիրտը հյուրանոց չէ, որ մարդիկ գան, մի երկու-երեք ժամ կամ մի երկու-երեք օր այնտեղ մնան ու հետո գնան, – ասում է հայրիկը, – սիրտը ճնճղուկի բույն չէ, որ գարնանը շինվի, իսկ աշնանը քամին այն իր հետ քշի ու տանի…
ճիշտն ասած՝ չգիտեմ՝ ինչ է սիրտը, բայց գիտեմ, որ տեղ է շա՜տ-շա՜տ լավ մարդկանց և   մշտապես…
Դե…Երկար մտածելուց հետո վճռեցի՝ սիրտս նվիրեմ մայրիկիս, ամբողջ սիրտս, ամբողջը նվիրեմ մայրիկիս և   կատարեցի այդ բանը…
Բայց, ո՜վ զարմանք, երբ նայեցի սրտիս, չնայած մայրիկս հանգիստ տեղավորվել էր նրա մեջ և   իրեն էլ շատ լավ էր զգում, այդուհանդերձ նկատեցի, որ կեսը դեռևս դատարկ էր մնացել…
Դե, իհարկե, հենց սկզբից ես պիտի գլխի ընկնեի ու սիրտս երկուսին նվիրեի՝ հայրիկիս ու մայրիկիս: Այդպես էլ վարվեցի:
Հետո, հետո գիտե՞ք՝ ի՞նչ եղավ: Այո, իհարկե, նայեցի ու տեսա՝ սրտիս մի մասում դեռևս դատարկ տեղ է մնացել…
Անմիջապես վճռեցի սրտիս դատարկ մնացած անկյունը նվիրել մի քանի հոգու: Մի քանի հոգու, ում շատ եմ սիրում:
Մեծ եղբորս, փոքրիկ քրոջս, պապիկին, տատիկին, իմ բարի քեռուն և   ուրախ բնավորությամբ հորեղբորս էլ տեղավորեցի սրտիս մեջ:
Մտածեցի՝ հիմա արդեն սրտիս մեջ կարգին խճողում է…այսքան մարդ մի՞թե հնարավոր է այսքան փոքրիկ սրտում տեղավորել:
Բայց երբ նայեցի սրտիս, Աստված իմ, Աստված իմ, գիտե՞ք՝ ինչ տեսա:
Տեսա, որ այս բոլոր մարդիկ տեղավորվել են սրտիս ճիշտ կես մասի մեջ, ճիշտ կեսի, թեև   հանգիստ նստել, ասում, խոսում ու ծիծաղում էին, և   ոչ մեկը չէր բողոքում տեղի նեղվածքից:
Դե…հետո հերթը…Այո, ճիշտ է, սրտիս մնացածը, այսինքն՝ դատարկ մնացած կեսը ուրախությամբ ու գոհունակությամբ նվիրեցի այն բոլոր լավ մարդկանց, ովքեր ապրում են մեր թաղում, և   բոլոր այն լավ բարեկամներին, որ ունեմ, և   բոլոր ընկերներիս և   բոլոր այն ուսուցիչներին, ովքեր սիրում են երեխաներին…
Եվ գիտե՞ք, թե ինչ եղավ…
Աստված իմ, այսքան փոքրիկ սիրտը ինչպե՞ս կարող է այսքա՛ն մեծ լինել:
Ճիշտն ասած, խոսքը մեր մեջ, հայրս մի հորեղբայր ունի: Հայրիկիս այս հորեղբայրը շա՜տ, շա՜տ, շա՜տ փող ունի: Ես երբ տեսա՝ բոլոր լավ մարդիկ տեղավորվում են սրտիս մեջ, աշխատեցի հայրիկիս այս հորեղբորն էլ տանեմ սրտիս մեջ և   մի անկյուն էլ նրան հատկացնեմ…բայց…չտեղավորվեց…ինչ արեցի, չտեղավորվեց…շատ խղճացի…բայց ի՞նչ անեմ, չտեղավորվեց, էլի, իմ մեղքը հո չի, իր մեղքն է: Այսինքն՝ ճիշտն ասած, երբ ինքն էլ դժվարությամբ, մի կերպ տեղավորվում էր սրտիս մեջ, փողերի հսկա սնդուկը դուրս էր մնում, նա էլ հևիհև դուրս էր վազում սրտիցս, որպեսզի վերցնի իր սնդուկը…
Այո…կամաց–կամաց հասկանում էի, թե մի փոքրիկ-փոքրիկ սիրտ որքա՜ն կարող է մեծ լինել: Մի գիշեր, երբ հիշեցի այն մեծ պատերազմի ծանր օրերն ու գիշերները, միանգամից վեր թռա ու ճչացի. «Սրտիս մնացած մասը կնվիրեմ բոլոր նրանց, ովքեր կռվեցին և   կեղտոտ թշնամուն մեր հողից, մեր երկրից ու մեր տնից դուրս վռնդեցին…»:
…Հիմա այլևս իմ սիրտը նմանվել էր մի մեծ քաղաքի, դպրոց ուներ, հիվանդանոց ուներ, զորանոց ուներ, փողոց, թաղ, պողոտա ուներ և   դարձյալ մի աշխարհի չափ դատարկ տեղ ուներ…
Ինքս ինձ ասացի. «Այլևս բավական է ընտրություն անել, իմ սիրտը պատկանում է աշխարհի բոլոր-բոլոր լավ մարդկանց՝ աշխարհի այս ծայրից մինչև   մյուս ծայրը…»:
Դուք ինքներդ տեսնում եք՝ հիմա միայն մի շա՜տ-շա՜տ փոքրիկ անկյուն է դատարկ մնացել սրտիս մեջ: Գիտեք՝ այդ տեղը ում համար եմ թողել, այո, ճիշտ է, բոլոր վատ մարդկանց, միայն՝ մի պայմանով, որ հրաժարվեն վատ լինելուց և   վատ արարքներ կատարելուց. երեխաներին չնեղացնեն, ծովը չկեղտոտեն, կենդանիներին չսպանեն և   ոչ մեկի նկատմամբ բռնություն չգործադրեն…
Վատ մարդիկ էլ, եթե լավանան, իրավունք ունեն, չէ՞, իմ սրտի մեջ մի փոքրիկ տնակ ունենալու. ..չէ՞։
Կարծում եմ՝ եթե վատ մարդիկ բարիանան ու գան, դարձյալ իմ սրտի մեջ մի փոքրիկ տեղ կմնա…գուցե անտառների համար, սարերի, ձկների, եղնիկների, փղերի…և   շատ ուրիշ բաների համար…
Իսկապես, զարմանալի է, հայտնի չէ՝ սա սի՞րտ է, թե՞ ծով: Այսքան փոքրիկ սիրտն, ախր, ինչպե՞ս է, որ երբեք չի լցվում:
Դե լավ, դա ինձ չի վերաբերում:
Երբ մեծանամ, գուցե հասկանամ, թե ինչու է այդպես, սակայն հիմա, մինչև   այն պահը, երբ դեռ սրտիս մեջ տեղ կա, պետք է այդ տեղը նվիրեմ լավ ու բարի մարդկանց։
Սիրտը հենց դրա համար է, ճիշտ չէ՞։

ա) Մեկնաբնե՛ք հետևյալ մտքերը․

Այսքան փոքրիկ սիրտն, ախր, ինչպե՞ս է, որ երբեք չի լցվում: այդ որ ասումա սիրտս չի լցվում որովհետեվ սրտի չափսին դա կապ չունի այլ իր մարդու բախշության և բարության կապ ունի։

Երբ հայրիկիս հորեղբայրը դժվարությամբ, մի կերպ տեղավորվում էր սրտիս մեջ, փողերի հսկա սնդուկը դուրս էր մնում, նա էլ հևիհև դուրս էր վազում սրտիցս, որպեսզի վերցնի իր սնդուկը… փողը մարդու սրտում տեղ չունի և միայն բարի մարդկանց համար տեղ կա։

Գիտեք՝ այդ տեղը ում համար եմ թողել, այո, ճիշտ է, բոլոր վատ մարդկանց, միայն՝ մի պայմանով, որ հրաժարվեն վատ լինելուց

Տեսա, որ այս բոլոր մարդիկ տեղավորվել են սրտիս ճիշտ կես մասի մեջ, ճիշտ կեսի, թեև հանգիստ նստել, ասում, խոսում ու ծիծաղում էին, և ոչ մեկը չէր բողոքում տեղի նեղվածքից: այսինքն իր սիրտը այնքան մեծա որ թեկուց կեսն են լցվել բայց շատ հանգիստ ու ազատ ձեվով են տեղավորվել։

Սրտիս մնացած մասը կնվիրեմ բոլոր նրանց, ովքեր կռվեցին և կեղտոտ թշնամուն մեր հողից, մեր երկրից ու մեր տնից դուրս վռնդեցին… այսինքն մնացած սրտի մեջ պետքա նրանք լինեն որ մեր երկրից թշնամու դեմ կռվել են։

բ) Ո՞ր մտքերն են արտահայտում ստեղծագործության գաղափարը։ Պատասխանը հիմնավորե՛ք։

Սրտում կարող են տեղավորվել բոլոր մարդիկ։ այո սրտում բոլոր բարի մարդիք կարող են տեղավորվել։

Սիրտը տեղավորում է բոլոր բարի մարդկանց։

Հարուստ մարդիկ սրտում տեղ չունեն։ սրտում միայն բարի մարդիք են տեղավորվում և փողերի համար տեղ չկա։

Սիրտը կարող ե տեղավորել նաև վատ մարդկանց։ կարող են տեղավորվել բայց այն պայմանով որ իրենց չար գործերը կողք դնեն և բարի մարդիք դառնան։

Սրտում կարող է իշխել միայն սերը։

Դաս 1 ԿԵՆԴԱՆԻ ՆՅՈՒԹԻ ՔԻՄԻԱԿԱՆ ԲԱՂԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

Բերել առօրյաում հենդիպող սպիտակուցների բնափոխման օրինականեր,նշել պատճառները, ինչ գործոնների ազդեցությամբ են դրանք բնափոխվում, պատրաստել ուսումնական նյութ:

Հատկությունները բազմազան են։ Կան ջրում լուծվող-չլուծվող, կարծր-փափուկ, ակտիվ-պակաս և այլն։ Սպիտակուցների ակտիվությունը դրսևորում են երրորդային և չորրորդային կառուցվածքում։

Սպիտակուցի բնական կառուցվածքի խախտումը կոչվում է բնափոխում (դենատուրացիա)։ Այն առաջանում է տարբեր գործոնների ազդեցության տակ (ջերմություն, ճնշում, ճառագայթում, քիմիական նյութեր) խզում են թույլ կապերը։ Բնափոխված սպիտակուցի հատկությունները փոխվում են։ Դարձելի բնափոխման ժամանակ չեն խզվում պեպտիդային կապերը, այսինքն առաջնային կառուցվածքը չի խախտվում։ Մինչդեռ պեպտիդային կապերի խզումը բերում է անդարձելի դենատուրացիայի։

Բջջում սպիտակուցները կատարում են կարևոր և բազմապիսի ֆունկցիաներ։

Սեպտեմբերի 28-Հոկտեմբերի 2

ներկայացրեկ

1918 թվականի Մայիսյան հերոսամարտի պատմական նշանականություն

-Բաշ Ապարանի ճակատամարտը Սարդրապատի ազատագրելուց հետո Թուրքերը 10 հազարանոց զորքով շարժվեցին դեպի բաշ ապարան Նպատակն էր դուրս գալ Աշտարակ և Քանաքեռի գրավմամբ փակել օղակը
Երևանի շուրջը: Մայիսի 23-ին գեներալ Սիլիկյանը Երեվանի զորախմբից մոտ 5 հազարանոց զորք ուղարկեց դեպի բաշ Ապարանի ճակատը և ուղեկցողը զորքինը նշանակավեց Դրոն։ Հայերի կողքը կռվում եր նույն պես եզդիների զորախումբը և Հայերը քաջաբար կռվում էին։ Կատաղի մարտերը Բաշ Ապարանի ճակատում շարունակվեցին մինչև մայիսի 29–ը: Ի վերջո հայկական ուժերը պարտության մատնեցին թշնամուն: Բաշ Ապարանի հաջողությունը հայոց զորքի երկրորդ խոշոր հաղթանակն էր:

-Սարդարապատի ճակատամարտը Ալեքսանդրապոլի գրավումից հետո Թուրքական զորքերը շարժվեցին դեպի Արարատյան դաշտ։ Սիլիկյանի
գլխավորած Երևանյան զորախումբը համախմբվեցին՝ թշնամու դեմ կռվելու համար: Մայիսի 19-ին սկսվեց Թուրքերի առաջնաշարժումը և Հայերի մոտ կար մոտ 10000 անոց զորք։Մայիսի 21–ին՝ կատաղի մարտից հետո, Հայկական ուժերը նահանջեցին և հանձնեցին Սարդարապատ կայարանը և գյուղը Գեներալ Նազարբեկյանը Ղարաքիլիսայից Մ. Սիլիկյանին հրամայեց հակահարձակման
միջոցով կանխել թուրքերի առաջխաղացումը դեպի
Երևան: Թշնամուն հաղթելու և վռնդելու համար հայ զինվորները և ժողովուրդը կանգնել էին իրար կողքի։ Գնդապետ Դանիել Բեկ–Փիրումյանն իր զորամասերին նախապատրաստեց հակահարձակման: Մայիսի 22–ի առավոտյան հայկական զորքը դիմեց հարձակման և Հաջորդ օրը Սարդարապատը ազատագրված էր: Սարդարապատի ճակատամարտն ավարտվեց հայկական զորքի փառահեղ հաղթանակով: Թշնամին կրեց առաջին խոշոր պարտությունը։

-Ղարաքիլիսայի ճակատամարտը Ալեկսանդրապոլի անկումից հետո հայկական ուժերի մի մասը շարժվեց դեպի ղարաքիլիսա։Սակայն մայիսի 22-ին նահանջեցին դիլիջան։ Անդրանիկին հանձնարարելին որ պահպանել Ղարաքիլիսայից հյուսիս ընկած տեղամասը, սակայն նա կարողացավ 3 անգամ հետ մղել Թուրքական զորքերին և պաշտպանեց այդ տարացքները և անցավ դսեղ։ դիլիջանում ապրող ժողովուրդը լսելով Սարտարապատի առաջին հաղթանակը, հայաստանի զորամասերը ոգևորվում են։ մայիսի 25-ին կազմվում է ղարաքիլիսայի ճակատամարտը։ Առաջին մարտը նետվեց գարեգին նժդեհն՝ և իր ջոկատը։ Թշնամին սկզբում նահանջեց բայց հետո նորից մի հատ հարցակում ով մայիսի 30-ին գրավեց Ղարաքիլիսան։ Այս հերոսամարտը մեծ նշանակություն ուներ և Թուրքիյան մեծ կորուստներ ունեցավ և դա պատճառ եղավ որ չհարցակվի դեպի Դիլիջան—Ղազախ։ Այս ճակատամարտը նույնպես ապացուցեց,որ բարձրացել է հայ ժողովրդի մարտական ոգին և դիմադրական ներուժը:

Թեմատիկ հարցեր և խնդիրներ՝

1․Ինչի՞ համար են օգտագործվում էլեկտրաչափերն ու էլեկտրացույցերը£
2.Ձեռքի տակ ունենալով լիցքավորված էլեկտրաչափ և տարբեր նյութերից առարկաներ։

Բերե°ք հաղորդիչների օրինակներ։ ոչ քաղցր ջուր, մետաղ, մարդու մարմին
Ո՞ր նյութերն են կոչվում դիէլեկտրիկներ (մեկուսիչներ), բերե°ք օրինակներ։ փետ, պլասմասայե, ապակի
Նկարագրե°ք լիցքը կիսելու հնարավորություն տվող փորձ։ լիցկաորված մարմինը մոտեցնենք էլեկտրացույցին լիցկերը մարմնից կփոծանցվեն էլեկտրացույցին։ այնուհետեվ մետաղակն ձողով որն ունի մեկուսիչ բռնակ լիցկավորված էլեկտրացույցը միացնում ենք չլիցկավորված էլեկտրացույցին կտեսնենք որ լիցքերի մի մասը փոխանցվում է երկրորդ ելեկտրացույցին հավասարապես։
Կարելի՞ է արդյոք լիցքն անվերջ փոքրացնել։ ոչ։
Ի՞նչ է հողակցումը, ի՞նչ հատկության վրա է հիմնված։
Ո՞ր լիցքն են անվանում տարրական։
Ո՞վ և ե՞րբ է հայտնագործել էլեկտրոնը։ Ուիլյամ Ջիլբերդ (1544- 1603)
Ի՞նչ լիցքով է լիցքավորված էլեկտրոնը; Բացասական լիցքով է լիցկավորվել։
Ատոմի ներսում ինչի՞ շուրջն են պտտվում էլեկտրոնները։
Ի՞նչ լիցքով է լիցքավորված ատոմի միջուկը։
Ապացուցե°ք, որ ամբողջական ատոմը չեզոք է։
Միմյանցից ինչո՞վ են տարբերվում ալֆա, բետա և գամմա ճառագայթումները։
Բերե°ք ռադիոակտիվ նյութերի օրինակներ
Ռեզերֆորդի գիտափորձերում ինչու՞ ալֆա մասնիկների մեծ մասը գործնականում անարգել սլացավ թիթեղի միջով։
Քիմիական տարբեր տարրերի ատոմներն ինչո՞վ են տարբերվում միմյանցից։
Իրենցից ի՞նչ են ներկայացնում դրական ու բացասական իոնները։
Ինչպե՞ս են դրանք առաջանում։
Ի՞նչ է էլեկտրական դաշտը։
Ինչո՞վ է դաշտը տարբերվում նյութից։
Թվարկե°ք էլեկտրական դաշտի հիմնական հատկությունները։
Ի՞նչ են նշում էլեկտրական դաշտի ուժագծերը։
Ինչպե՞ս է որոշվում էլեկտրական դաշտում շարժվող մասնիկի արագացումը։
Ո՞ր դեպքում է էլեկտրական դաշտը մեծացնում մասնիկի արագությունը և ո՞ր դեպքում փոքրացնում այն։
Չեզոք թղթի կտորներն ինչու՞ են ձգվում էլեկտրականացած մարմնի կողմից։

Տանը՝ Գրել էջ 190-ի 10-22 խնդիրները։ Աշխատանքները հրապարակել անհատական բլոգներում և հղումը ուղարկել էլեկտրոնային հասցեիս։

լիցկաորված մարմինը մոտեցնենք էլեկտրացույցին լիցկերը մարմնից կփոծանցվեն էլեկտրացույցին։

Դաս 2- Գործնական աշխատանք 1

<<Նյութերի հատկությունները՝ ֆիզիկական, քիմիական,ֆիզիոլոգիական>> Նյութերը դասակարգել,տեղադրել աղյուսակում,անվանել,գրել բանաձևերը: Նկարագրել ֆիզիկական հատկությունները՝ գույնը, ագրեգատային վիճակը(պինդ, հեղուկ, գազային), եռման,հալման ջերմաստիճանները, ջերմա-,էլեկտրահաղորդականությունը, լուծելիությունը ջրում և այլն:

նյութը	Խտությունը	Հալման ջերմաստիճան	Եռման ջերմաստիճան	Ջրում լուծելությունը
Կերակրի աղ	2,17	801	1465	լավ
Ջրածին	0,00009	-259	-253	քիչ
Շաքար	1,59	185	Քայքայվում է	լավ
երկաթ	7,87	1539	2870	Չի լուծվում
պղինձ	8,96	1083	2543	Չի լուծվում
կապար	1,13	327	1745	Չի լուծվում

Պարզ նյութեր	Բարդ նյութեր
յոդ	Ջուր, Ածխաթթու գազ
Նատրիում	քացախաթթու

Կատարել քանակական և որակական հաշվարկներ բարդ նյութերի հետ:

Ինչպիսի՞ տարրերից է կազմված նյութը,ատոմների քանակը,հաշվել հարաբերական մոլեկուլային զանգվածները՝Mr, տարրերի ատոմների զանգվածային բաժինները՝ w,զանգվածային հարաբերությունները:

Տնային աշխատանք՝ ընտրեք կենցաղում կամ շրջապատում 2-3 նյութ,գրեք դրանց բանաձևերը և կատարեք հետևյալ հաշվարկները`

Ինչպիսի՞ տարրերից են կազմված նյութը,ատոմների քանակը
Հաշվեք հարաբերական մոլեկուլային զանգվածները՝Mr
Որոշեք տարրերի զանգվածային բաժինները՝w,զանգվածային հարաբերությունները և տարրերի մոլային բաժինները բարդ նյութերում:

FeO

1. Ատոմների քանակ

N(Fe)=1ատոմ

N(O)=1ատոմ

2. Զանգվածային հարաբերությունները

m(Fe):m(O)=56:16=23:8

3. Ատոմների զանգվածային բաժինները բարդ նյութերում

w(Fe)=?%

w (O)=?%

Mr (FeO)=56+16=72

w (Fe)=56/72*100%=77,77%

w(O)=100%-77,77%=22,23%

P₂O₅

1. Ատոմների քանակ

N(P)=2 ատոմ

N(O)=5 ատոմ

2. Զանգվածային հարաբերությունները

m(P):m(O)=2 *Ar(P):5*(O)=62:80=31:40

3. Ատոմների զանգվածային բաժինները բարդ նյութերում

w(P)=?%

w(O)=?%

Mr=2*31+5*16=142

w(P)=31/142*100%=21,83%

w(O)=100%-21,83%=78,17%

Al₂O₃

1. Ատոմների քանակ

N(Al)=2 ատոմ

N(O)=3 ատոմ

2. Զանգվածային հարաբերությունները

m(Al):m(O)=2*Ar(Al):3*Ar(O)=54:48=9=8

3. Ատոմների զանգվածային բաժինները բարդ նյութերում

w(Al)=?%

w(O)=?%

Mr=2*27+3*16=102

w(Al)=27/102*100%=26,47%

w(O)=100%-26,47%=73,53%

նյութի հատկություն է կոչվում, հատկանիշները որոնցով նյութները նման են իրար կամ տարբերվում են իրարից։ նյութները ունեն 3 տեսակ։1․ ֆիզիկական 2․ քիմիական 3․ ֆիզիոլոգիական։

ֆիզիկական հատկությունները նյութինը դիտարկում են կամ չափում են առանձ նոր նյութ ստանալու։ ագրգատային վիճակները; պինդ, գազ, հեղուկ, պլասմասային, ամուր վիճակ։

ֆիզիոլագական; ունեն հոտ և համ, կենդանի օրգանիզմի վրա դրական և բացասական, էգիոլոգապես մաքուր սնունդներ են։

քիմիական հատկություններ; փոխազդեցություն, ռեակցիա,

Վիլյամ Սարոյան | Հայը և հայը

նյութի հղումը

Վիլյամ Սարոյանը այս պատմվացքում ասում է որ Ռուսաստանում Ռոստով քաղաքում հանդիպում է մի հային և թէ ինքն է ուրախանում և թէ են հայը։ Նա ասում է որ չգիտեմ թէ ոնց հասկացիմ նա հայ է, իր երկար քթի կամ իր գանգուռ մազերի համար չեր, շատ մարդիք կան որ մեծ քիթ և գանգուռ մազեր ունեն բայց հայ չեն և ես չգիտեմ ոնց հասկացա որ նա հայ է։ Այդ հայը ասում է որ ես Շուշ քաղաքից եմ և շատ է ուրախանում որ մի հատ օտար եկրում մի հայի է հանդիպում։ Նա նույնիսկ ասում է որ սաղ աշխարհը ուզացել է որ Հայ ազգին մեջտեղից տանի բայց ոչ ոք չի կարողացել այդ գործը անի և այս ազգ այնքան ուժեղ է որ ոչ ոք չի կարող իրեն մեջտեղից տանի։

այն հատվածները որ ինձ դուր են եկել։

Փոքր Ասիայում կա մի փոքր հողակտոր, այնտեղ հովիտներ են, լեռներ, լճեր ու քաղաքներ են, աշխարհի ուրիշ վայրերից պակաս չեն, բայց Հայաստանն այդ չէ, պարոնա°յք: Ես կսկիծով եմ ասում, բայց չկա Հայաստան, պարոնա°յք, կան միայն մարդիկ, որ այս աշխարհում ապրում են որպես իրենց երկրում: Եվ Ամերիկա էլ չկա, պարոնա°յք, Անգլիա էլ չկա, Ֆրանսիա էլ չկա, Իտալիա էլ չկա, միայն մարդկանց երկիրը կա, պարոնա°յք:

Կուզենայի աշխարհիս երեսին տեսնել այն ուժը, որ խաթարել կարենար այս ցեղը, հպարտ մարդկանց այս ցեղը, որի պատմությունը պատմված, բոլոր կռիվները մղված ու տանուլ են տրված, որի շինությունները խորտակված, գրքերը չընթերցված ու երգերը լռած են:Փորձե՛ք կործանել այս ցեղը, ասացե՛ք` դարձյալ 1915 է, ու աշխարհի աչքը` պատերազմի ծխով բռնված: Կործանեցե՛ք Հայաստանը, տեսե՛ք` կկարողանաք: Իրենց տներից քշեցե՛ք անապատ, մի°մոռացեք ձեռքներից խլել ճամփի հացն ու ջրի վերջին ումպը, կրակի՛ տվեք իրենց ու իրենց Աստծու տները: Տեսե՛ք` նրանք դարձյալ պիտի չապրեն: Տեսե՛ք` ցեղը դարձյալ պիտի չհառնի, երբ նրանցից երկուսը քսան տարի հետո հանդիպեն ու ծիծաղեն իրենց մայրենի լեզվով:Ջանացե°ք, տեսե՛ք` կարողանա՞ք պիտի, շունշանորդինե°ր, նրանց արգելել, որ չծաղրեն ձեր մեծ-մեծ գաղափարները, որ աշխարհում երկու հայ չխոսեն իրար հետ, փորձե՛ք ջնջել նրանց:

Unit 1, Grammar

A. Look at the pictures of Helen and use prompts to write sentences. Use the correct form of the present simple.

1. Every day Helen gets up at half past seven.

2. Helen often eats fast food for lunch.

3. In the evening usually she meets her friends for cofee.

4. Once a week she watches a film at the cinema.

5. Helen rarely goes to the gym.

6. She has a driving lesson once a week.

B. Complete using the correct present continuous form of the verbs in brackets. You may have to use some negative forms.

Gordon? I think he is writing a letter at the moment.
Yes, the match is on TV now, but we are losing.
Right now, Margaret is having a shower. Do you want to ring later.
Sally is staying with her aunt for a few days.
I’m not lying .It’s true! I did see Madonna at the supermarket.
Josh is always using my bike! It’s so annoying.

7. We are having lunch, but I can come round and help you later.

8. Are you playing music up there? It’s really noisy!

C. Rewrite correctly. Change the words or phrases in bold.

1. Are top musicians studying for many years?

Do top musicians study for many years?

2. What’s going on? I hope you don’t touch my things!

What’s going on? I hope you aren’t touching my things!

3. It’s a small business, so each person is doing lot’s of different jobs.

It’s a small business, so each person does lot’s of different jobs.

4. Does Christine listen to the radio, or is that the TV i can hear?

Is Christine listening to the radio, or is that the TV i can hear?

5. I am usually buying a special ticket each week for the bus because it’s cheaper.

I usually buy a special ticket each week for the bus because it’s cheaper.

6. Our washing machine is starting when you press the button.

Our washing machine starts when you press the button.

7. How’s the match going? Does our team win?

How’s the match going? Is our team winning?

8. Many people are enjoying spending time on the beach on holiday.

Many people enjoy spending time on the beach on holiday.

D. Circle the correct word or phrase.

1. I am working at the local library for the summer.

2. We don’t go to the theater very often.

3. Stacy is getting ready for school, so she can’t come to the phone right now.

4. Does Garry ever talk about his expedition to the Amazon jungle.

5. In squash you hit a ball against a wall.

6. I read a newspaper at least once a week.

7. Do you practice the piano for two hours every day?

8. Nadine and Claire are doing quite well at school at the moment.

9. A good friend knows when you’re upset about something.

10. How do you spell your name?

E. Complete using the correct present simple or present continuous form of the verbs in the box. You may have to use some negative forms.

1. In Monopoly you move around the board, buying houses and hotels.

2. Are you watching this program or can I turn the TV off.

3. Regular exercise helps you to stay healthy.

4. I am using my brother’s guitar until I get a new one.

5. Does Simon always do the washing up after lunch?

6. Do you have any sweaters in a larger size.

7. You aren’t holding the kite right. Let me show you.

8. Dad belongs to the local astronomy club.

F. Underline ten verbs in the wrong tense and rewrite them correctly.

One game I love is backgammon. You throw the dice and then you move your pieces around the board. It seems quite easy, but in fact you need to be quite careful. When your piece lands on one of the other person’s pieces, you take it off the board and you send it back to the beginning. You win by getting all your pieces to the end of the board. Some people prefer chess, but I don’t understand that game. Right now, I’m waiting to have a game with my brother. He is doing his homework. I usually win, so I think he doesn’t want to play a game with me!

հնչյունաբանություն

Երբ բառի վերջից վանկ կամ վանկեր են ավելանում, որոշ ձայնավորներ և երկհնչյուններ փոփոխության են ենթարկվում: Օրինակ՝ վեճ-վիճաբանություն, սուր-սրել, գույն-գունավոր:

Նկատելի է, որ վեճ բառի ե-ն դարձել է ի, սուր բառի ու-ն՝ ը, իսկ ույ երկհնչյունը՝ ու: Այս երևույթը կոչվում է հնչյունափոխություն:

Առաջադրանքներ՝

1.Համեմատիր դեմ-դիմաց գրված բառերը և ցույց տուր, թե հնչյունական ինչ փոփոխություններ են տեղի ունեցել.

Օրինակ՝ ջուր-ջրծաղիկ (ու-ն գաղտնավանկի ը)
ծաղիկ-ծաղկաման (ի-ն սղվել է)
համբույր-համբուրել (ույ-ու)

հին-հնամենի (ի-ն դարձվել է ծածուկ ը), բազուկ-բազկաթոռ<ու տառը մաքրվել է>, պատիժ-պատժել<ի-ն մաքրվել է>, ողջույն-ողջունել<ույ-ը դարձվել է ու>, աշխույժ-աշխուժություն<ույ-ը դարձվել է ու>, մատյան-մատենագիր<յ-ն դարձվել է ե, ան-ն հակառակ է դարձել>, պարտեզ-պարտիզան<ե-ն դարձել ի>, գլուխ-գլխավոր, էշ-իշամեղու:

2. Տրված բառերի վերջից բաղադրիչներ ավելացնելով՝ բառեր կազմիր այնպես, որ տեղի ունենա հնչյունափոխություն:

ա) բուրդ-բրդեր, սիրտ-սրտեր, կույր-կուրանալ, ճահիճ-ճահճապատ, ալյուր, կեզ, ատամնաբույժ
բ) վիշտ, թույլ, ծնունդ-ծնվել, հաշիվ-հաշվել, արթուն, հույն, տույժ

3.Վերականգնիր տրված բառերի անհնչյունափոխ ձևերը՝

Ձնծաղիկ-ձյուն, թխահեր-թուխ, սառցահատ-սառույց, երգչախումբ-երգիչ, կիսել-կես, ըմպանակ, մեղվապահ-մեղր, հունական-հունաստան, կղզյակ:

4.Դո՛ւրս գրիր այն բառերը, որոնցում կան հնչյունափոխված
արմատներ. վերականգնիր անհնչյունափոխ ձևերը։
Գրադարան-գիր, մայրուղի, կատվազգի-կատու, զարդանախշ, գլխապտույտ-գլուխ, խնձորենի,
լեզվաոճական լեզու, երկաթապատ, շինարարական, լուսանկար լույս, գյուղամեջ, մայթեզր,
կուտակել, բառիմաստ, ջրապտույտ ջուր, տուֆակերտ, սրբապատկեր, ուղղաձիգ։

Է(ե) ձայնավորի հնչյունափոխությունը

1.Համեմատիր դեմ-դիմաց գրված բառերը և ցույց տուր, թե հնչյունական ինչ փոփոխություններ են տեղի ունեցել.

Հովհաննես-Հովհաննիսյան, անեծք-անիծել, դեմ-դիմանկար, վրեժ-վրիժառու, վեպ-վիպասան

2. Տրված բաղադրիչները միացնելով բառեր կազմիր, ուշադրություն դարձրու հնչյունափոխությանը: Օրինակ՝ կես+ա+դեմ-կիսադեմ

Ծաղիկ+ա+ձոր<ծաղկաձոր, շեկ+ա+հեր<շեկահար, վեմ+ա+փոր, մեգ+ա+պատ<մագապատ>, գես+աստղ, սեր+առատ, հանդես+ություն, պատվեր+ա+տու, բնագետ+ություն<բնագիտություն>, հրավեր+ա+տոմս<հրավիրատոմս>:

3. Վեճ, նվեր, տեր, մեջ, գեր արմատներից 2-ական բառ կազմիր այնպես, որ տեղի ունենա հնչյունի փոփոխություն: վիճաբանություն, նվիրել, տիրել, միջամտություն,

4. Հետևյալ բառերից փակագծերում տրված բառերի և մասնիկների օգնությամբ կազմիր նոր բառեր՝ ենթարկելով անհրաժեշտ հնչյունափոխության:

Գեր (անալ) գերանալ, կես (ատ) կիսատ, հայրենասեր (ություն) հայրենասիրություն, մեգ (ապատ) միգապատ, էշ (ատեր), պարտեզ (պան) պարտեզապան, զեն (ակիր), հրավեր (ատոմս) հրավիրատոմս, էշ (այծյամ), գրագետ (ություն) գրականություն, տեր (անալ) տիրել, վեպ (ագիր) վիպագիր:

5. Գտիր հետևյալ բառերի հնչյունափոխված մասը և վերականգնիր անհնչյունափոխ ձևերը՝

դիզել, կիսամուշտակ<ի> կես, վիպական<ի> վեպ, իջևանել, պատվիրել<ի> պատվեր, սիրալիր<սեր>, իջվածք, տիրական, սիզավետ, զինել:

ի ձայնավորի հնչյունափոխությունը

1.Համեմատիր դեմ-դիմաց գրված բառերը և ցույց տուր, թե հնչյունական ինչ փոփոխություններ են տեղի ունեցել.

Սարգիս-Սարգսյան ի-ն մաքրվել և ավելացել է․ յան, միրգ-մրգատու ի-ն մաքրվել, ջիղ-ջղային ի-ն մաքրվել է, կաղին-կաղնի ի-ն տեղը փոխվել է, որդի-որդյակ, կռիվ-կռվել, խիղճ-խղճալ, կծիկ-կծկել, մահիճ-մահճակալ, կոշիկ-կոշկեղեն, նկարիչ-նկարչությու, կղզի-կղզյակ

2. Տրված բառերը տեղադրիր տրված շարքերում՝

ի-ն սղվել է (չի արտասանվում)-մկրտիչ, նարինջ, վերջին, դեղին, գեղեցիկ, փոթորիկ, դեղին, գեղեցիկ, փոթորիկ,

ի-ն դարձել է ը, որը չի գրվում-

Մկրտչյան, նարնջագույն, վարչություն, վերջնական, դեղնավուն, գեղեցկանալ, փոթորկալի, մրրկածուփ, բժշկական, սկզբնակետ, կնքել, վրձնահարված, նկարչական, սրտամորմոք, կարմրավուն:

3. Բառերը տեղադրիր համապատասխան շարքերում՝

որդյակ, քաղաքացիություն, տարեվերջ, աղավնյակ, ուղենիշ, գերություն, գերեվարել, հոգեբան, ոսկեթել, ոսկերիզ, փոշոտ, բարություն, բարեպաշտ, ուղեգորգ, թշնամանալ, փոշեծածկ, կենդանություն, կղզիանալ, այգեպան, տարեդարձ, որդեգրել:

Բառավերջի ի-ն

ա) Դարձել է ե-

բ) Ընկել է-

գ) դարձել է յ-

դ) պահպանվել է-

4.Հետևյալ բառերից փակագծերում տրված բառերի և մասնիկների օգնությամբ կազմիր նոր բառեր՝ ենթարկելով անհրաժեշտ հնչյունափոխության:

Թիվ (նշան), գին(ցուցակ), ուղի(գիր) ուղագիր, միս(գործ) մսագործ, գարի(հաց), ծաղիկ(թերթ), դեղին(մորթ) դեղնամորթ, խնդիր(գիրք) խնդրագիրք, սիրտ(ցավ) սրտցավ, բարի(կամ) բարեկամ, այգի(պան) այգեպան, հոգի(ակ), երկիր(բան):

ՈՒ ձայնավորի հնչյունափոխությունը

1.Համեմատիր դեմ-դիմաց գրված բառերը և ցույց տուր, թե հնչյունական ինչ փոփոխություններ են տեղի ունեցել.

մուր-մրոտ<ու-ն դարձել է ո>, մեղու-մեղվաբույծ<ու-ն մաքրվել և մասնիկ է ավելացել>, նուռ-նռնենի<ու-ն մաքրվել է>, առու-առվակ<ու-ն մաքրվել և մասնիկ է ավելացել>, աղմուկ-աղմկել<ու-ն մաքրվել և մասնիկ է ավելացել>, սուր-սրամարտ, ծուխ-ծխախոտ, ածուխ-ածխահանք, մասուր-մասրենի, բլուր-բլրակ, թթու-թթվաշ, ապուշ-ապշել:

2. Տրված բառերից յուրաքանչյուրով 2-ական բառ կազմիր այնպես, որ տեղի ունենա հնչյունի փոփոխություն՝

Լուռ-լռել, սուտ-ստել, ջուր-ջրվեժ, հուր, մութ-մթնել, ձուկ, տուն-տնակ, սուրբ:

3. Հետևյալ բառակապակցությունների դիմաց համապատասխան բառեր գրիր: Օրինակ՝ հրդեհ հանգցնող-հրշեջ

լուր բերող, սուտ խոսող-ստախոս, ձուկ որսացող-ձկնորս, տունը պահող-մաքրարար, ծուխը տնից հեռացնող-ծխնելույզ, ջուր կրող, հաճախ լուռ մնացող, թթի ծառ-թթենի, լեզվի մասնագետ-լեզվաբան, ձվի ձև ունեցող-ձվաձեվ:

4. Վերականգնիր հետևյալ բառերի առաջին բաղադրիչի անհնչյունափոխ ձևը: Օրինակ՝ ծաղկաբույլ-ծաղիկ:

մտամոլոր, վիրաբույժ, զինագործ, ըմպանակ, գրադարակ, երկնասույզ, լծկան, սրընթաց, կիսալուսին, մրրկահույզ, բուսաբան:

5. Շարքերից ընտրիր իմաստով մոտ բառերը՝

ա) ջրել, մթնել, գլխավորել, ամրանալ, խորհրդածել, ապշել

բ) զարմանալ, մտորել, խավարել, պնդանալ, ոռոգել, առաջնորդել

6. Որոշիր, թե ինչ հնչյունափոխության է ենթարկվել ու ձայնավորը հետևյալ բառերում, գրիր տրված օրինակի պես՝
Օրինակ՝ ցրտահար-ցուրտ (ու-ը)

ցրտահար, գլխային, գարնանային, լեզվակ, ձվակեր, գնդաձև, շնչավոր, նռնենի, խորհրդավոր, շրթնային, բրդատու, նրբագեղմ, ամրացնել, թթվել, առվահան, կատվախաղ, լծկան, ձկներ:

7. Հետևյալ բառերից փակագծերում տրված բառերի և մասնիկների օգնությամբ կազմիր նոր բառեր՝ ենթարկելով անհրաժեշտ հնչյունափոխության:

կուրծք(վանդակ), ջուր(աման), շուրջ(գիծ), միս(գործ), ուրու(ական), տունկ(արան), մածուն(աման), չու(ցուցակ), սնունդ(մթերք):

Գաղտնավանկի ը ձայնավորի հնչյունափոխությունը

1.Համեմատիր դեմ-դիմաց գրված բառերը և ցույց տուր, թե հնչյունական ինչ փոփոխություններ են տեղի ունեցել՝

մեղր-Մեղրաձոր, մանր-մանրամասն, համր-համրություն, խառն-խառնիխուռն, ազդր-ազդրամիս, թանձր-թանձրանալ

2. Տրված բառերից յուրաքանչյուրով 1-2 բառ կազմիր այնպես, որ տեղի ունենա հնչյունի փոփոխություն՝

աստղ, կարծր, փոքր, կայսր, քաղցր

Յա, ույ երկհնչյունների հնչյունափոխությունը

1.Համեմատիր դեմ-դիմաց գրված բառերը և ցույց տուր, թե հնչյունական ինչ փոփոխություններ են տեղի ունեցել՝

հավիտյան-հավիտենական, սենյակ-սենեկազգեստ, առօրյա-առօրեակամ, հնամյա-հնամենի, պատանյա-պատանեկիկ:

2. Տրված մասերը միացնելով բառեր կազմիր:

վայրկյան+ցույց, կատարյալ+ություն, մատյան+գիր, առաքյալ+ական, հեծյալ+զոր, ատյան+կալ:

3. Հետևյալ բառերից 2-ական բառ կազմիր այնպես, որ ույ երկհնչյունը փոխվի ու-ի՝

Զրույց, ցույց, գույն, հույս, հրապույր, լույս, բույր:

4.Գտիր հետևյալ բառերի հնչյունափոխված մասը և վերականգնիր անհնչյունափոխ ձևերը՝

լուսավոր, բուրաստան, բուսական, մատուցել, զգուշություն, հուսալից, թունավոր, գունեղ, կապտություն, սառցարան, համբուրել, ողջունել, կուտակել, կառուցում, զեկուցում, անասնաբուծություն:

5.Հետևյալ բառերից փակագծերում տրված բառերի և մասնիկների օգնությամբ կազմիր նոր բառեր՝ ենթարկելով անհրաժեշտ հնչյունափոխության:

կառույց(պատել), բույս(բան), հույս(տու), լույս(բեր), զեկույց(գիր), հրապույր(իչ), գույն(վառ), սառույց(պատ)

FeO

P2O5

Al2O3

P₂O₅

Al₂O₃