Զեյթունի հերոսամարտը
Վանի հերոսամարտը
Մխիթար Սեբաստացի կրթահամալիր, 9-7 դասարան
Զեյթունի հերոսամարտը
Վանի հերոսամարտը
Student book
1. Read the blog entry. Mark the sentences T (true) or F (false).
1. The writer likes awards ceremonies.
2. Gravity won Best Film at the 2014 Oscars.
3. The writer thinks the visual effects in Gravity are the best he’s ever seen.
4. Dave thinks the writer is very intelligent.
Answer: 1-F, 2-F, 3-T, 4-F.
1. Complete the sentences with the correct form of the adjectives and adverbs. Add any other necessary words.
1. The weather tomorrow won’t be as cold as today.
2. This is the best pizza I’ve ever eaten.
3. Do you think this is more difficult than the other test?
4. This book’s OK, but it isn’t the most interesting one I’ve ever read.
5. She learns things more easily than I do.
6. I’m not very good at tennis, but I’m not bad as Janice!
7. Hurry up! Can’t you walk more quickly than that?
8. Do you speak as loudly your sister?
Work book
1. Use the words in brackets and any other necessary words to complete the sentences.
1. The Oscars are the most important award ceremony in the film industry.2. The host wasn’t the funniest the guy who did it last year.
3. The ceremony was a lot as longer.
4. The best actor’s speech was the worst I can remember.
5. However, I think the actors were dressed more beautiful than usual.
6 Apparently one actress was wearing the most expensive dress in the world.
2. Rewrite the sentences so that they mean the same thing.
1. It’s hotter today than it was yesterday.
Yesterday wasn’t hotter than it is today.
2. I’ve never seen a more boring film in my life.
That was the most boring film in my life.
3. She’s the kindest person I know.
I don’t know anyone as kind as she.
4. I used to remember things more easily when I was younger.
I don’t remember things more easily than I was younger.
5. Martin and Steve play tennis equally as well.
Steve plays tennis equally as well as Martin.
6. It’s the most expensive car in the world.
There isn’t a car as expensive as in the world.
1.Put the dialogue in order. Listen and check.
BRIAN: I’m going to. I’ve made an appointment.
BRIAN: I’m not sure. Every day I wake up more tired than the day before.
BRIAN: I know. I’m not sure I can wait that long.
BRIAN: I’ve been feeling really sick recently.
BRIAN: The problem is it’s for next Thursday. They didn’t have one any earlier.
VICKY: Oh dear. What’s wrong?
VICKY: You’d better call them and tell them it’s an emergency.
VICKY: What! That’s a week from now.
VICKY: Sick and tired. You should see a doctor.
VICKY: Well hopefully he’ll be able to help you get better.
Answer:
BRIAN: I’ve been feeling really sick recently.
VICKY: Oh dear. What’s wrong?
BRIAN: I’m not sure. Every day I wake up more tired than the day before.
VICKY: Sick and tired. You should see a doctor.
BRIAN: I’m going to. I’ve made an appointment.
VICKY: Well hopefully he’ll be able to help you get better.
BRIAN: The problem is it’s for next Thursday. They didn’t have one any earlier.
VICKY: What! That’s a week from now.
BRIAN: I know. I’m not sure I can wait that long.
VICKY: You’d better call them and tell them it’s an emergency.
1.Rearrange the letters to make four sequencing words.
1. raft-after
2. hent-then
3. yanllif-finally
4. ta rifts-at first
2. Use the words in Exercise 1 to complete the story.
1. At first we thought we’d never get out.
“The door just wouldn’t open.
2. After five minutes of kicking the door,
we were exhausted.
3. Finally Dad found the key in his pocket.
4. Then we got the door open.
1. Report the conversation.
0 JILL: I need help.
1 SUE: What’s the matter?
2 JILL: I can’t find my key.
3 SUE: Check inside your pocket.
4 JILL: I’ve already done that.
5 SUE: Have you checked the door?
6 JILL: Why do you want me to do that?
7 SUE: That’s where you always leave them.
Answer:
1. Sue asked Jill what was the matter.
2. Jill said that, he couldn’t find his key.
3. Sue told Jill, that he checked inside his pocket.
4. Jill said, that he already done that.
5. Sue asked Jill, if he checked the door.
6. Jill asked Sue, why she want from his to did that.
7. Sue said, that here he always left them.
Ցիտոպլազման բարդ, կոլոիդ համակարգ է, որը բաղկացած է շուրջ 75% ջրից ու 25% չոր մնացորդից՝ միներալ միացություններ, ճարպեր, ածխաջրատներ, սպիտակուցներ, նուկլեինաթթուներ և այլն: Լուսային մանրադիտակի տեսադաշտում այն համասեռ է, թափանցիկ: Էլեկտրոնային մանրադիտակով դիտարկելիս ցիտոպլազման երևում է հատիկավոր կառուցվածքով, ինչը պայմանավորված է նուկլեոիդի, պլազմիդների, ռիբոսոմների, մեզոսոմների և պարփակումների առկայությամբ:

Ցիտոպլազման հայտնաբերել է Յա Պուրկինյեն 1830 թ.։ «Ցիտոպլազմա» տերմինը առաջացել է հունարեն «ցիտոս»-զետեղարան, բջիջ և «պլազմա»-կերտված, ծեփած բառերից: Ցիտոպլազման անգույն, լույսի ճառագայթները ուժեղ բեկող սպիտակուցների և այլ օրգանական նյութերի կոլոիդային լուծույթ է և իր խտությամբ հիշեցնում է թանձր հեղուկ՝ իր մածուցիկությամբ մոտ գլիցերինին։ Կազմված է մեմբրաններից և օրգանոիդներից, որոնց միջակա տարածությունը լցված է ցիտոպլազմայի մատրիքսով՝ հիալոպլազմայով։ Վերջինս որոշակի պայմաններում կարող է փոխակերպվել ավելի պինդ, կարծր վիճակի՝ հել և նորից վերափոխվել հեղուկի՝ զոլ: Խտության այս փոփոխությունը նպաստում է՝ 1. ներբջջային նյութերի տեղաշարժմանը. 2. միջբջջային նյութափոխանակությանը. 3. օրգանոիդների միջև ստեղծում է ֆիզիկոքիմիական և ֆերմենտային կապեր։ Ցիտոպլազման կազմված է՝ ավելի պինդ, պլազմոգել կամ էկտոպլազմայից և ավելի հեղուկ, պլազմոզոլ կամ էնդոպլազմայից։
Ի տարբերություն էլեկտրոնային մանրադիտակի, սովորական լուսային մանրադիտակի տակ հնարավոր չէ տարբերել էկտոպլազման էնդոպլազմայից։ Ցիտոպլազմայի հիմնական զանգվածն ունի մանրահատիկավոր կազմություն, և նրանում գտնվում են շատ բարակ թելիկներ՝ ֆիբրիլներ, որոնք ստեղծում են ցանցանման գոյացություններ։ էլեկտրոնային մանրադիտակի տակ երևում են թիթեղանման կառուցվածքներ կամ 3-4 նմ հաստությամբ զույգերով դասավորված թաղանթներ, որոնք առաջացնում են տափակ ճյուղավորված խողովակներ՝ ռետիկուլում։ Դա էնդոպլազմային ցանցն է: Ցիտոպլազման արտաքինից սահմանազատված է բջջային մեմբրանով՝ պլազմոլեմայով, իսկ ներսից կորիզաթաղանթով։ Բուսական բջիջներին հատուկ է նաև ներքին՝ բջջահյութը սահմանազատող մեմբրանը, որն առաջացնում է վակուոլ։ Ցիտոպլազման ընդունակ է շարժման։ Ցիտոպլազմայում կարող են կուտակվել տարբեր նյութեր։ Դրանք կոչվում են ներառուկներ, որոնք ցիտոպլազմայի ոչ մշտական կառուցվածքներ են։ Ցիտոպլազման ունի որոշակի ռեակցիա, բջիջների մեծ մասում այն թույլ հիմնային է:
Բջիջները լինում են բուսական և կենդանական: Կենդանական և բուսական բջիջների միջև կան տարբերություններ, սակայն նրանք ունեն նման կառուցվածք: Բոլոր բջիջները կազմված են բջջաթաղանթից, ցիտոպլազմայից, կորիզից և օրգանոիդներից:

Օրգանոիդներն ապահովում են բջջի կենսագործունեությունը՝ շնչառությունը, թթվածնի անջատումը, աճը, զարգացումը և այլն: Դրանք կոչվում են ցիտոպլազմայի մասնագիտացված մասերը, որոնք ունեն որոշակի կառուցվածք և կատարում են բջջի այս կամ այն գործառույթը։ Էլեկտրոնային մանրադիտակի օգնությամբ պարզվել են օրգանոիդների կառուցվածքի բոլոր մանրամասները։ Կատարում են զանազան ֆունկցիաներ։ Տարբերում են՝
1 Match the sentence halves.
1 Take this medicine and you’ll feel e better in half an hour,
2 I always get a sick when I travel by car.
3 Dad’s going to hospital to have f an operation next week.
4 Can you phone the doctor and make b an appointment for me?
5 Why don’t you see c a doctor about your headaches?
6 You need to take more d exercise to lose some weight,
a sick when I travel by car.
b an appointment for me?
c a doctor about your headaches?
d exercise to lose some weight,
e better in half an hour,
f an operation next week.
2 Complete the sentences with the correct form of the phrases in the list.
take some exercise | feel sick | have an operation | make an appointment | get better | see a doctor






Giving advice
1 Complete the advice with the missing words.
I get really tired when I have to run.
1 You should take more exercise.
2 You should better see a doctor.
3 You need to lose some weight.
4 You should better eat so much.
5 You had better be careful.
6 You ought to join a gym.
2 Write one piece of advice for each of these
people.
1 ‘I can’t do my homework.’ You can ask your questions from your teacher.
2 ‘I’m bored.’ You can go to park with your friend.
3 ‘I haven’t got any money.’ You should find a work
4 ‘I’m new at school and I don’t know anyone.’ You should found some friends.
Անուշ հոգի մը ըլլար,
Ես այն հոգվույն սիրահար,
Ան իմ երկինքըս ըլլար։
Ես այդ հոգին պաշտեի
Ինչպես երկինքը ծավի,
Զայն հեռուե՜ն պաշտեի։
Ան ցոլանա՜ր սրտիս մեջ
Իր լույսերովը անշեջ,
Ես սուզվեի՜ անոր մեջ։
Անուշ հոգի՜ մը միայն,
Ու գրկեի՜ ես անձայն
Զայն հոգիիս մեջ միայն․․․
1.Ո՞ր շարքում են նշված միայն ֆիզիկական մարմիններ.
ա) գիրք, մեխ, ալյումին, ազոտ
բ) սեղան, գրիչ, տետր, մատանի
գ) երկաթ, քանոն, ոսկի, թթվածին
դ) պղինձ, ջուր, արծաթ, ջրածին
1)3 2) 6 3) 4 4) 5
3. Նշվածներից ո՞ր շարքում են գրված միայն օրգանական նյութեր.
1) ջուր, թթվածին, կավիճ, սպիրտ
2) կերակրի աղ, սպիտակուց, ճարպ, ազոտ
3) շաքարավազ, քացախաթթու, գլյուկոզ, սպիրտ
4) սոդա, ջուր, ածխաթթու գազ, բենզոլ
4. Ինչպիսի՞ ագրեգատային վիճակում կարող է գտնվել սնդիկը.
5. Որքա՞ն է ոսկու ձուլակտորի զանգվածը, որի ծավալը 2 սմ3 է, իսկ ոսկու խտությունը 19,3 գ/սմ3է.
1) 38,6գ 2) 9,65գ 3) 3,86գ 4) 1,93գ
6. Ո՞ր շարքում են գրված միայն բարդ նյութերի բանաձևեր.
1) Al, HCl, Cu, Na2SO4 3) H2O, N2, O3, Ni, S8
2) AgBr, H2, CaCO3, P4 4) NaOH, CO2, NH3, CuSO4
7. Ո՞ր շարքում են առկա միայն կովալենտային կապերով միացություններ.
1) NaCl, HCl, Cl2, NaHCO3 3) H2, NH3, H2O, CH4
2) KBr, HNO3, CaO, P4 4) N2, Br2, CuSO4, Fe
8. Հետևյալ նյութերից չորս սյունակով առանձնացրեք օքսիդները, հիմքերը, թթուներն ու աղերը, նշեք յուրաքանչյուրի անվանումը. HNO3, Na2O, Ca(OH)2, AgNO3, BaO, HCl, CO2, Al2O3, NaHCO3, Fe(OH)2, K2SiO3, NaCl, H2SO4, MgO, NaOH, H3PO4, SO3, CaCl2, CuSO4, Al(OH)3.
| Օքսիդ | Հիմք | Թթու | Աղ |
| Na2O – նատրիումի հիդրոկարբոնատ BaO – Բարիումի օքսիդ CO2 – ածխաթթու գազ Al2O3 – ծծմբական թթու MgO – մագնեզիումի օքսիդ SO3 – ծծմբական թթու | Ca(OH)2 – կալցիումի հիդրօքսիդ Fe(OH)2 – երկաթի հիդրօքսիդ NaOH – նատրիումի հիդրօքսիդ Al(OH)3 – ալյումինի հիդրօքսիդ | H2SO4 – ծծմբական թթու, սուլֆատ H3PO4 – ֆոսֆորական թթու, ֆոսֆատ HNO3 – ազոտական թթու, նիտրար HCl – աղաթթու, քլորիդ | AgNO3 – արծաթի նիտրար NaHCO3 – նատրիումի բիկարբոնատ K2SiO3 NaCl – նատրիումի քլորիդ CaCl2 – կալիումի քլորիդ |
9. Ո՞ր շարքում է գրված ֆոսֆոր, թթվածին, ածխածին, երկաթ և ազոտ քիմիական տարրերի նշանները.
1) F, C, P, Si, Na
2) O, C, Li, K, Ba
3) P, O, C, Fe, N
4) K, Na, P, Fe, C
10. Ո՞ր տարրական մասնիկներից է կազմված ատոմը.
1) միայն էլեկտրոններից
2) նեյտրոններից և էլեկտրոններից
36
3) պրոտոններից, էլեկտրոններից և նեյտրոններից 4) միայն պրոտոններից
ա) քիմիական տարրի նշանը….
բ) կարգաթիվը, միջուկի լիցքը՝ Z =…
գ) ատոմի բաղադրությունը (պրոտոնների, նեյտրոնների, էլեկտրոնների թիվը)…
դ) պարբերության համարը, լրիվ լրացված էներգիական մակարդակների թիվը….
ե) խմբի համարը, ենթախումբը (գլխավո՞ր է, թե՞ երկրորդական), արտաքին
էներգիական մակարդակում էլեկտրոնների թիվը
զ) էլեկտրոնների բաշխումն ըստ էներգիական մակարդակների
է) էլեկտրոնային բանաձևը (էլեկտրոնների բաշխումն ըստ էներգիական
մակարդակների և ենթամակարդակների)
ը) ո՞ր հատկություններն են ավելի ուժեղ արտահայտված` մետաղակա՞ն, թե՞ ոչ մետաղական…
թ) ինչպիսի՞ պարզ և բարդ նյութերի օրինակներ գիտեք, որոնց բաղադրության մեջ
առկա է այդ տարրի ատոմներ……..
ժ) Կատարեք հաշվարկներ ` որոշեք այդ տարրի մեկ ատոմի զանգվածը` mo (գ),
տարրի առաջացրած օքսիդի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը`Mr,
տարրերի զանգվածային հարաբերությունները, զանգվածային և մոլային բաժինները օքսիդում:
ազոտ ոչ մետաղ
ա) քիմիական տարրի նշանը…. N
բ) կարգաթիվը, միջուկի լիցքը՝ Z =… +7, 7
գ) ատոմի բաղադրությունը (պրոտոնների, նեյտրոնների, էլեկտրոնների թիվը)… 7p, 8n, 7e
դ) պարբերության համարը, լրիվ լրացված էներգիական մակարդակների թիվը….
ե) խմբի համարը, ենթախումբը (գլխավո՞ր է, թե՞ երկրորդական), արտաքին
էներգիական մակարդակում էլեկտրոնների թիվը։ 2 պարբերություն 3-րդ խմբի գլխավոր ենթախումբ
զ) էլեկտրոնների բաշխումն ըստ էներգիական մակարդակների։ 5
է) էլեկտրոնային բանաձևը (էլեկտրոնների բաշխումն ըստ էներգիական
մակարդակների և ենթամակարդակների)
ը) ո՞ր հատկություններն են ավելի ուժեղ արտահայտված` մետաղակա՞ն, թե՞ ոչ մետաղական…
թ) ինչպիսի՞ պարզ և բարդ նյութերի օրինակներ գիտեք, որոնց բաղադրության մեջ
առկա է այդ տարրի ատոմներ…….. NO2,
ժ) Կատարեք հաշվարկներ ` որոշեք այդ տարրի մեկ ատոմի զանգվածը` mo (գ), 14
տարրի առաջացրած օքսիդի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը`Mr,
տարրերի զանգվածային հարաբերությունները, զանգվածային և մոլային բաժինները օքսիդում:
| Հատկությունները | Անվանումը |
| ա) բնորոշ հոտով թափանցիկ հեղուկ բ) ջրում լավ լուծվող պինդ նյութ գ) մետաղական փայլով պինդ գունավոր նյութ դ) ջրում քիչ լուծվող անհոտ, անհամ գազ | 1) կավիճ 2) սախարոզ 3) քացախաթթու 4) թթվածին 5) քլոր 6) յոդ |
նատրիում մետաղ
ա) քիմիական տարրի նշանը…. Na
բ) կարգաթիվը, միջուկի լիցքը՝ Z =… 11 A=23
գ) ատոմի բաղադրությունը (պրոտոնների, նեյտրոնների, էլեկտրոնների թիվը)…p.11 e.11 n.12
դ) պարբերության համարը, լրիվ լրացված էներգիական մակարդակների թիվը…. 2, 6
ե) խմբի համարը, ենթախումբը (գլխավո՞ր է, թե՞ երկրորդական), արտաքին Խումբը՝ I, ենթախումբը՝ գլխավոր
էներգիական մակարդակում էլեկտրոնների թիվը
1, 5
զ) էլեկտրոնների բաշխումն ըստ էներգիական մակարդակների 3s1
1s2 2s2 3s2 3p5
է) էլեկտրոնային բանաձևը (էլեկտրոնների բաշխումն ըստ էներգիական
մակարդակների և ենթամակարդակների)
1s22s22p63s1
ը) ո՞ր հատկություններն են ավելի ուժեղ արտահայտված` մետաղակա՞ն, թե՞ ոչ մետաղական…
թ) ինչպիսի՞ պարզ և բարդ նյութերի օրինակներ գիտեք, որոնց բաղադրության մեջ N2, NaCl, Na2O, NaHCO3
առկա է այդ տարրի ատոմներ……..
ժ) Կատարեք հաշվարկներ ` որոշեք այդ տարրի մեկ ատոմի զանգվածը` mo (գ),
տարրի առաջացրած օքսիդի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը`Mr,
տարրերի զանգվածային հարաբերությունները, զանգվածային և մոլային բաժինները օքսիդում:








One morning, Amber woke up early. The sun was shining and the birds were singing. Amber was very excited because it was the day of the big tennis match. Amber went downstairs and into the kitchen, where her father was having a breakfast. “Morning, Amber. Today’s the day!” he said . Amber smiled nervously. “Don’t worry!” he continued “You’ll be fine.” Amber put some toast into the toaster and opened the fridge. Just as she was getting the butter out, the phone rang. Her father answered it. After few minutes, he put the phone down. “Bad news, I’m afraid. The other player was practising yesterday when she had an accident. The match is off.” Amber ate her toast slowly. She was surprised she didn’t feel disappointed.

Արևելյան կողմն աշխարհի
Խաղաղությո՜ւն թող ըլլա…
Ո՛չ արյուններ, քրտինք հոսին
Լայն երակին մեջ ակոսին.
Ու երբ հնչե կոչնակն ամեն գյուղակի՝
Օրհներգությո՜ւն թող ըլլա:
Արևմտյան կողմն աշխարհի
Բերրիությո՜ւն թող ըլլա…
Ամեն աստղե ցող կայլակի,
Ու ամեն հասկ ձուլե ոսկի.
Եվ ոչխարներն երբ սարին վրա արածանին՝
Ծիլ ու ծաղի՜կ թող ըլլա:
Հյուսիսային կողմն աշխարհի
Առատություն թող ըլլա…
Ոսկի ծովուն մեջ ցորյանին
Հավետ լողա թող գերանդին.
Ու լայն ամբարն աղուններուն երբ բացվի՝
Բերկրությո՜ւն թող ըլլա:
Հարավային կողմն աշխարհի
Պտղաբերում թող ըլլա…
Ծաղկի՜ մեղրը փեթակներուն,
Հորդի գինին բաժակներուն.
Ու երբ թխեն հարսերը հացը բարի՝
Սիրերգությո՜ւն թող ըլլա։
Դանիել Վարուժանի այս բանաստեղծությունը հանդիսանալով մեր կրթահամալիրի հիմն ունի իր յուրահատուկ իմաստը, ասելիքն ու մաղթանքը: Յուրաքանչյուր քառատող նշելով որևէ կողմ՝ տվյալ հատվածի ժողովրդին մաղթանքներ է անում: Ամեն կողմին ուղղված մաղթանքներն արտահայտված են գեղեցիկ և սրտաբուխ խոսքերով: Ընդհանուր բանաստեղծությունը շատ գեղեցիկ է, և ես այն շատ եմ հավանում: