Day: March 11, 2021

Եղիշե Չարենց

1ԾանոթացիրԵղիշեՉարենցիթողածգրականժառանգությունը:
2
Համացանցիօգնությամբփորձիրպարզելինչասելէ․․․, ԵղիշեՉարենցիստեղծագործություններիցբերհամապատասխանօրինակներ:

  • Տրիոլետ
    Տրիոլետը բանաստեղծության կառուցման կայուն ձև է, որը բաղկացած է ութ տողից։Տրիոլետի առաջին տողը նույնությամբ կրկնվում է իբրև չորրորդ և յոթերորդ տողեր, իսկ երկրորդ տողը՝ իբրև ութերորդ տող։ Համապատասխանաբար բանաստեղծությունը ունի ընդամենը երկու հանգ, որոնք կրկնվում են չորսական անգամ։ Օրինակ՝
    Այսօր Ձեր մատները, տիկի՛ն,
    Նման են հեռու մի հուշի.
    Մաղում են կապույտ մի փոշի,
    Այսօր Ձեր մատները, տիկին։
    Հին բույրն եմ զգում ես կրկին,
    Հին բույրը անցած, ուրիշի,—
    Այսօր Ձեր մատները, տիկի՛ն,
    Նման են հեռու մի հուշի…
  • Սոնետ
    Սոնետը բանաստեղծության կառուցման կայուն ձևերից մեկն է։ Բաղկացած է 14 տողից՝ սկզբում երկու քառատող (կատրեն) և վերջում երկու եռատող (տերցետ)։ Օրինակ՝
    Ես ինչպե՞ս Ձեզ չսիրեմ։ — Դուք արվեստ եք ու հոգի։
    Օ, կարելի՞ է արդյոք պրոֆիլը Ձեր չսիրել։
    Ով երգ ունի իր սրտում ու սովոր է գեղեցկի՝
    Նա պարտավոր է Ձեզ բյուր, հազար սոնետ նվիրել։
    Դուք այնպես մե՜ղմ եք խոսում։ Երբ Դուք կարդում եք, տիկի՜ն,
    Ձեր շրթունքները գունատ նմանվում են հասմիկի։
    Եվ Ձեր աչքերը, գիտե՞ք, առանց ներքին կրակի,
    Լուսաշող են՝ Ձեր կրծքի քարերի պես թանկագին։
    Իսկ երբ ականջ եմ դնում ես Ձեր թեթև քայլերին —
    Թվում է ինձ, թե նոքա տրիոլետներ են երգում
    Եվ այդ երգով հմայված՝ սիրտս տխրում է լռին։
    Եվ Դուք գիտե՞ք, որ սիրուց հիվանդացած իմ հոգում
    Ես միշտ լսում եմ թեթև, թավ թրթիռներ ջութակի —
    Երբ համբուրում եմ ես Ձեր բարակ մատներն ապակի։

3․ Չարենցի ռուբայաթները, բացատրել` ինչ է ռուբայաթը կամ ռուբային, ընտրությամբ ձայնագրվել կամ տեսագրվել, պարտադիր է:
Ռուբայաթը պարսկա-արաբական պոեզիայում քառատող ավարտուն բանաստեղծություն է, առավելապես խոհական-փիլիսոփայական բնույթի։ Դասական քառյակի մեջ հանգավորվում են առաջին, երկրորդ և չորրորդ տողերը, իսկ երրորդը մնում է ամուրի՝ անհա

Ռուբայաթի ձայնագրությունը կարող եկ տեսնել այստեղ

4․Չարենցիութնյակները, կարդալ, վերլուծել:

Ինչ որ լավ է՝ վառվում է ու վառում,
Ինչ որ լավ է՝ միշտ վառ կմնա.
Այս արև, այս վառ աշխարհում
Քանի կաս՝ վառվի՛ր ու գնա՛։
Մոխրացի՛ր արևի հրում,
Արևից թող ոչինչ չմնա, —
Այս արև, այս վառ աշխարհում
Քանի կաս՝ վառվի՛ր ու գնա՛։

Իմ կարծիքով Չարենցը այս ութնյակում ուզեցել է այս միտքը հասցնի որ այս աշխարհում ինչ որ լավ բան կա երբեկ չի մնա և կվառվի ու մեջտեղից կգնա, ու արևին նմուշ է բերում որպես լավ բան որ վառվում և մոխրանում է այս աշխարհում։

5․ «Տաղարան» շարքը: Ինչո՞ւ  է կոչվում տաղարան:

Եղիշե Չարենցի «Տաղարան» շարքը, որը հեղինակն ավարտել է 1921 թվականին, նրա գեղարվեստական այդ ընթացքի ինքնատիպ արտահայտություններից մեկը եղավ, որը տպագրվեց 1922 թվականին՝ տեղ գտնելով մոսկովյան հրատարակության երկհատորյակի առաջին հատորում:

«Տաղարան» ժողովածուն նա ձոնել է իր սիրելի կնոջը՝ Արփենիկին:

Տարրերի քիմիա` Ոչմետաղներ. Հալոգեններ

Անհատական-հետազոտական  աշխատանքի  թեման— <<Հալոգենների, դրանց  միացությունների  կիրառությունը  և  կենսաբանական  դերը>>

Առաջադրանք 1. 7-րդ խմբի գլխավոր
ենթախմբի տարրերի
ընդհանուր բնութագիրը

Բոլոր հալոգենները ոչ մետաղներ են, արտաքին էներգետիկ մակարդակում ունեն 7 էլեկտրոններ, ուժեղ օքսիդիչներ են։ Ամենաուժեղ օքսիդիչը Ֆտորն է։ Բոլոր հալոգենները (բացի ֆտորը, որը ունի հաստատուն -1 օքսիդացման աստիճան) ունեն տարբեր օքսիդացման աստիճաններ (մինչև +7), որը բացատրվում է d ազատ օրբիտալով։ Աստատը բնության մեջ չի հանդիպում, ստացվել է արհեստական եղանակով։
Առաջադրանք 2.Հալոգենների
տարածվածությունը բնության
մեջ։

Հալոգենները քիմիական ակտիվ տարեր են ու բնության մեջ ազատ վիճակում չեն հանդիպում, այլ միայն միացությունների տեսքով։


Առաջադրանք 3. Հալոգենների ատոմների
բաղադրությունը և
կառուցվածքը
Առաջադրանք 4. Քլորի վալենտականությունը
և օքսիդացման աստիճանը
միացություններում
Առաջադրանք 5.Հալոգեն պարզ նյութերի
ֆիզիկաքիմիական
հատկությունները

Ֆտորը և քլորը խեղդող հոտով թունավոր գազեր են։ Բրոմը գորշ գույնի գարշահոտ հեղուկ է։ Յոդն ու աստատը պինդ նյութեր են՝ որոշակի մետաղական հատկություններով։ Յոդը բյուրեղային նյութ է, ունի սուբլիմվելու հատկություն։

Հալոգենները քիմիապես շատ ակտիվ նյութեր են, փոխազդում են բազմաթիվ պարզ և բարդ նյութերի հետ։ Նրանք բոլորը ցուցաբերում են բարձր օքսիդիչ հատկություն։ Ֆտորը ամենաէլեկտրաբացասկան տարրն է (ԷԲ = 3.98)։ Առանց բացառության փոխազդում է բոլոր մետաղների հետ,
Առաջադրանք 6.  Քլորի և նրա միացությունների
կիրառությունը

Թղթի սպիտակեցնում, Ջրի քլորացում, քլորակիր, ախտահանում, լուծիչներ, ներկանյութներ, դեղանյութեր։
Առաջադրանք 7. Աղաթթվի և նրա աղերի
կիրառությունը։

աղեր, անուշադր զոդման գործ, ներկեր, պլաստմասսաներ, դեղանյութներ։


«Թեմատիկ հարցեր  և  վարժություններ»՝
*1. Ինչո՞ւ  են 7-րդ  խմբի գլխավոր  ենթախմբի տարրերին անվանում «հալոգեններ».                                                     *2. Ինչո՞ւ են հալոգենները
համարվում կենսական տարրեր…

*3. Որո՞նք են հալոգենների
միացությունների դերը մարդու
օրգանիզմում….
*4. Կարելի՞ է խմելու ջուրը
ախտահանել քլորով… Պատասխանը հիմնավորեք…
*5. Ի՞նչ է ժավելաջուրը…
*6. Ի՞նչ է քլորակիրը…

*7. Աղաթթվի  ո՞ր  աղի  0.9%-անոց ջրային  լուծույթն  է  կոչվում «ֆիզիոլոգիական լուծույթ»

*8.  Կատարեք  հաշվարկ.<<1 կգ   «ֆիզիոլոգիական լուծույթ»  պատրաստելու  համար քանի՞գրամ  աղ  և  ջուր  պետք  է  վերցնել:

Մարտի  15-ից   19-ը՝ Լաբորատոր  փորձեր՝ ՙՔլորաջրածնական  թթվի (աղաթթվի) ֆիզիկաքիմիական  հատկությունները:

Սովորել  դասագրքից`  էջ  41-ից  56-ը: Նախապատրաստվել  լաբորատոր  աշխատանքին` <<Աղաթթվի  ֆիզկական  և  քիմիական  հատկությունները>>: