Յուրաքանչյուր Սեբաստացի երբ սովորում է Մխիփար Սեբաստացի կրթահամալիրում, ուրեմ նշանակում է որ այդ անձը Սեբաստացի է։ Սեբաստացի լինելը մի մաս առավելություններ ունի որ մյուս հանրակրդական դպրոցներից։ Առաջին առավելությունը այն է որ երեխաները օգտվում են համակարգչներից իրենց դասերը սովորելու համար։ Երկրորդ առավելությունը այն է որ դպրոցի կողմից բազմաթիմ ճամբարներ ենք գնում և շատ նորություններ ենք ձեռք բերում այդ ճամբորդություններում։ Երրորդ առավելությունը այն է որ մենք միայն դասագրքով առաջ չենք գնում և բազմաթիվ աղբյուրներից ենք օգտվում որ մենք ավելի լավ ենք դասը հասկանում։

<<Անօրգանական նյութերի հիմնական դասերի վերաբերյալ գիտելիքների ընդհանրացում>>

Հարցեր և վարժություններ.

☆֊ Ինչպե՞ս են դասակարգվում նյութերը ըստ բաղադրության, սահմանեք, գրեք օրինակներ…

Նյութները ըստ բաղադրության դասկարգվում են պարզ և բարդ։ Միատեսակ քիմիական տարի ատոմներից կազմված նյութները կոչվում են պարզ, բայց բարդ նյութները 2 կամ ավելի տարի ատոմներից։

պարզ; H₂, N₂ բարդ;H₂O, NO₄

☆֊ Ինչպե՞ս են դասակարգվում նյութերը ըստ ծագումնաբանության, գրեք օրինակներ…

Օրգանական – Օրգանական են կոչվում են այն բարդ քիմիական միացությունները, որոնց կազմի մեջ մտնում է ածխածին: Օրինակ՝ քացախաթթուն, բնական գազը, նավթը, բենզինը, կերոսինը, էթիլ սպիրտը:
Անօրգանական – Անօրգանական նյութերը բաժանվում են`օքսիդների, թթոիների, հիմքերի և աղերի:
Օքսիդներ են կոչվում այն բարդ նյութերը,որոնք կազմված են երկու տարրի ատոմներից, որոնցից մեկը թթվածինն է: Օրինակ՝ CO2 (ածխաթթու գազ), SO3 ծծմբի (VI ) օքսիդ
Թթուներ են կոչվում այն բարդ նյութերը, որոնք կազմված են ջրածնի ատոմներից և թթվային մնացորդից: Օրինակ՝ HCl (աղաթթու), HNO3 (ազոտական թթու)
Աղեր են կաչվում այն բարդ նյութերը,որոնք կազվված են մետաղի ատոմներից և թթվային մնացորդից: Օրինակ՝ CaCl2 (կալիումի քլորիդ), NaCl (նատրիումի քլորիդ)
Հիմքեր են կոչվում այն բարդ նյութերը,որոնք կաղմված են մետ

☆֊ Անօրգանական նյութերի ինչպիսի՞ օրինակներ գիտեք, գրեք օրինակներ…

Ջուր(H2O), աղեր(NaCl), քլոր(Cl), խմելու սոդա(CHNaO₃), երկաթ(Fe), ծծմբական թթու

☆֊ Օրգանական նյութերի ինչպիսի՞ օրինակներ գիտեք…

Ճարպեր, սպիտակուցներ, ածխաջրեր, Շաքար(C12H22O11), գլյուկոզ(C6H12O6, գինու սպիրտ

☆֊ Ո՞ր նյութերն են ավելի շատ, օրգանականը, թե՞ անօրգանականը, պատասխանը հիմնավորեք…

Անօրգանական նյութները, որովհետև քիչ տարեր կան որ իրենց մեջ պարունակում են ածխածին։

☆֊ Հետևյալ նյութերից ընտրեք անօրգանական նյութերը և գրեք դրանց քիմիական բանձևերը. թթվածին, կերակրի աղ, շաքար, երկաթ, ջուր, քլոր, խմելու սոդա, գլյուկոզ, ծծմբական թթու, ազոտ, սպիտակուց, պղինձ, գինու սպիրտ, ածխաթթու գազ, շմոլ գազ, ճարպ:

քիմիական բանափեվ է կոչվում նյութի պայմանական գրառումը քիմիական տարերի նշանների և ինդեկսների օգնության Թթվածին Օ2, կերակրի աղ, ջուր H2O, ազոտ N2, ածխածծու գազ CO2, երկաթ , քլոր Cl2, խմելու սոդա NaHCO3, ծծմբական թթուH2SO4, պղինձKp, Շմոլ գազ CO O=-2, C=2

☆֊ Որոշեք Ձեր ընտրած բարդ անօրգանական նյութերի հարաբերական մոլեկուլային  զանգվածները`M_r, որակական և քանակական բաղադրությունները՝ տարրերի  զանգվածային   հարաբերությունները, զանգվածային  և մոլային բաժինները:

Տարրի առաջացրած օքսիդի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը
Mr(NaCl) = Ar(Na)+Ar(Cl) = 1×23+1×35 = 58

ՏարրիզանգվածայինհարաբերությունըAr(Na):Ar(Cl) = 23:35

Զանգվածայինևմոլայինբաժիններըօքսիդումw(Na) = 23/58×100% = 39.65%
w(Cl) = 100%-40% = 60.35%

☆֊Գրեք ներքոբերյալ անօրգանական շղթաների ռեակցիաների հավասարումները.

• Մետաղ-հիմնային օքսիդ-հիմք-աղ` Mg→ MgO →Mg(OH)<sub>2</sub>→  MgCl<sub>2</sub> =Mg+O2=2MgO Միացման MgO+H2O=Mg(OH)2 Մագնեզյումի հիդրոքսին, Միացման, Mg(OH)2+HCl=MgCl2 Փոխանակման և չեզոքացման
• Ոչ մետաղ→ թթվային օքսիդ→ թթու→ աղ`P→P₂O₅→H₃PO₄ →Na₃PO₄=

1. 4P+5O₂→2P₂O₅ ֆոսֆորական օքսիդ, միացման ռեակցիա

2. P₂O₅+3H₂O=2H₃PO₄ օրթոֆոսֆորական թթու, միացման ռեակցիա

3. H₃PO₄+3NaCl=Na₃PO₄+3HCl օրթոֆոսֆորական նատրիում, փոխանակման ռեակցիա

1. Միացման
Միացման են կոչվում այն ռեակցիաները, որոնց ժամանակ երկու նյութից առաջանում է մեկ բարդ նյութ:

2. Քայքայման
Քայքայման են կոչվում այն ռեակցիաները, որոնց ժամանակ մեկ բարդ նյութից ստացվում են մի քանի նյութեր:

3. Տեղակալման
Տեղակալման են կոչվում այն ռեակցիաները, որոնք կատարվում են պարզ և բարդ նյութերի միջև, և որտեղ պարզ նյութի ատոմները տեղակալում են բարդ նյութի տարրի ատոմներից որևէ մեկին:

4. Փոխանակման
Փոխանակման են կոչվում այն ռեակցիաները, որոնք կատարվում են երկու բարդ նյութերի միջև, որտեղ նրանք փոխանակվում են իրենց բաղադրիչ մասերով:

5. Չեզոքացման

Չեզոքացման ռեակցիա է կոչվում հիմքի և թթվի միջև ընթացող փոխանակման ռեակցիան, որի ժամանակ առաջանում է աղ և ջուր։