ներկայացրեկ

1918 թվականի Մայիսյան հերոսամարտի պատմական նշանականություն

-Բաշ Ապարանի ճակատամարտը Սարդրապատի ազատագրելուց հետո Թուրքերը 10 հազարանոց զորքով շարժվեցին դեպի բաշ ապարան Նպատակն էր դուրս գալ Աշտարակ և Քանաքեռի գրավմամբ փակել օղակը
Երևանի շուրջը: Մայիսի 23-ին գեներալ Սիլիկյանը Երեվանի զորախմբից մոտ 5 հազարանոց զորք ուղարկեց դեպի բաշ Ապարանի ճակատը և ուղեկցողը զորքինը նշանակավեց Դրոն։ Հայերի կողքը կռվում եր նույն պես եզդիների զորախումբը և Հայերը քաջաբար կռվում էին։ Կատաղի մարտերը Բաշ Ապարանի ճակատում շարունակվեցին մինչև մայիսի 29–ը: Ի վերջո հայկական ուժերը պարտության մատնեցին թշնամուն: Բաշ Ապարանի հաջողությունը հայոց զորքի երկրորդ խոշոր հաղթանակն էր:

-Սարդարապատի ճակատամարտը Ալեքսանդրապոլի գրավումից հետո Թուրքական զորքերը շարժվեցին դեպի Արարատյան դաշտ։ Սիլիկյանի
գլխավորած Երևանյան զորախումբը համախմբվեցին՝ թշնամու դեմ կռվելու համար: Մայիսի 19-ին սկսվեց Թուրքերի առաջնաշարժումը և Հայերի մոտ կար մոտ 10000 անոց զորք։Մայիսի 21–ին՝ կատաղի մարտից հետո, Հայկական ուժերը նահանջեցին և հանձնեցին Սարդարապատ կայարանը և գյուղը Գեներալ Նազարբեկյանը Ղարաքիլիսայից Մ. Սիլիկյանին հրամայեց հակահարձակման
միջոցով կանխել թուրքերի առաջխաղացումը դեպի
Երևան: Թշնամուն հաղթելու և վռնդելու համար հայ զինվորները և ժողովուրդը կանգնել էին իրար կողքի։ Գնդապետ Դանիել Բեկ–Փիրումյանն իր զորամասերին նախապատրաստեց հակահարձակման: Մայիսի 22–ի առավոտյան հայկական զորքը դիմեց հարձակման և Հաջորդ օրը Սարդարապատը ազատագրված էր: Սարդարապատի ճակատամարտն ավարտվեց հայկական զորքի փառահեղ հաղթանակով: Թշնամին կրեց առաջին խոշոր պարտությունը։

-Ղարաքիլիսայի ճակատամարտը Ալեկսանդրապոլի անկումից հետո հայկական ուժերի մի մասը շարժվեց դեպի ղարաքիլիսա։Սակայն մայիսի 22-ին նահանջեցին դիլիջան։ Անդրանիկին հանձնարարելին որ պահպանել Ղարաքիլիսայից հյուսիս ընկած տեղամասը, սակայն նա կարողացավ 3 անգամ հետ մղել Թուրքական զորքերին և պաշտպանեց այդ տարացքները և անցավ դսեղ։ դիլիջանում ապրող ժողովուրդը լսելով Սարտարապատի առաջին հաղթանակը, հայաստանի զորամասերը ոգևորվում են։ մայիսի 25-ին կազմվում է ղարաքիլիսայի ճակատամարտը։ Առաջին մարտը նետվեց գարեգին նժդեհն՝ և իր ջոկատը։ Թշնամին սկզբում  նահանջեց բայց հետո նորից մի հատ հարցակում ով մայիսի 30-ին գրավեց Ղարաքիլիսան։ Այս հերոսամարտը մեծ նշանակություն ուներ և Թուրքիյան մեծ կորուստներ ունեցավ և դա պատճառ եղավ որ չհարցակվի դեպի Դիլիջան—Ղազախ։ Այս ճակատամարտը նույնպես ապացուցեց,որ բարձրացել է հայ ժողովրդի մարտական ոգին և դիմադրական ներուժը:

1․Ինչի՞ համար են օգտագործվում էլեկտրաչափերն ու էլեկտրացույցերը£
2.Ձեռքի տակ ունենալով լիցքավորված էլեկտրաչափ և տարբեր նյութերից առարկաներ։

3. Բերե°ք հաղորդիչների օրինակներ։ ոչ քաղցր ջուր, մետաղ, մարդու մարմին
4. Ո՞ր նյութերն են կոչվում դիէլեկտրիկներ (մեկուսիչներ), բերե°ք օրինակներ։ փետ, պլասմասայե, ապակի
5. Նկարագրե°ք լիցքը կիսելու հնարավորություն տվող փորձ։ լիցկաորված մարմինը մոտեցնենք էլեկտրացույցին լիցկերը մարմնից կփոծանցվեն էլեկտրացույցին։ այնուհետեվ մետաղակն ձողով որն ունի մեկուսիչ բռնակ լիցկավորված էլեկտրացույցը միացնում ենք չլիցկավորված էլեկտրացույցին կտեսնենք որ լիցքերի մի մասը փոխանցվում է երկրորդ ելեկտրացույցին հավասարապես։
6. Կարելի՞ է արդյոք լիցքն անվերջ փոքրացնել։ ոչ։
7. Ի՞նչ է հողակցումը, ի՞նչ հատկության վրա է հիմնված։
8. Ո՞ր լիցքն են անվանում տարրական։
9. Ո՞վ և ե՞րբ է հայտնագործել էլեկտրոնը։ Ուիլյամ Ջիլբերդ (1544- 1603)
10. Ի՞նչ լիցքով է լիցքավորված էլեկտրոնը; Բացասական լիցքով է լիցկավորվել։
11. Ատոմի ներսում ինչի՞ շուրջն են պտտվում էլեկտրոնները։
12. Ի՞նչ լիցքով է լիցքավորված ատոմի միջուկը։
13. Ապացուցե°ք, որ ամբողջական ատոմը չեզոք է։
14. Միմյանցից ինչո՞վ են տարբերվում ալֆա, բետա և գամմա ճառագայթումները։
15. Բերե°ք ռադիոակտիվ նյութերի օրինակներ
16. Ռեզերֆորդի գիտափորձերում ինչու՞ ալֆա մասնիկների մեծ մասը գործնականում անարգել սլացավ թիթեղի միջով։
17. Քիմիական տարբեր տարրերի ատոմներն ինչո՞վ են տարբերվում միմյանցից։
18. Իրենցից ի՞նչ են ներկայացնում դրական ու բացասական իոնները։
19. Ինչպե՞ս են դրանք առաջանում։
20. Ի՞նչ է էլեկտրական դաշտը։
21. Ինչո՞վ է դաշտը տարբերվում նյութից։
22. Թվարկե°ք էլեկտրական դաշտի հիմնական հատկությունները։
23. Ի՞նչ են նշում էլեկտրական դաշտի ուժագծերը։
24. Ինչպե՞ս է որոշվում էլեկտրական դաշտում շարժվող մասնիկի արագացումը։
25. Ո՞ր դեպքում է էլեկտրական դաշտը մեծացնում մասնիկի արագությունը և ո՞ր դեպքում փոքրացնում այն։
26. Չեզոք թղթի կտորներն ինչու՞ են ձգվում էլեկտրականացած մարմնի կողմից։

Տանը՝  Գրել էջ 190-ի 10-22 խնդիրները։ Աշխատանքները հրապարակել անհատական բլոգներում և հղումը ուղարկել էլեկտրոնային հասցեիս։

լիցկաորված մարմինը մոտեցնենք էլեկտրացույցին լիցկերը մարմնից կփոծանցվեն էլեկտրացույցին։

<<Նյութերի  հատկությունները՝ ֆիզիկական, քիմիական,ֆիզիոլոգիական>>                                                                                                         Նյութերը դասակարգել,տեղադրել աղյուսակում,անվանել,գրել բանաձևերը: Նկարագրել  ֆիզիկական  հատկությունները՝ գույնը, ագրեգատային  վիճակը(պինդ, հեղուկ, գազային), եռման,հալման ջերմաստիճանները, ջերմա-,էլեկտրահաղորդականությունը, լուծելիությունը ջրում  և այլն:

նյութը	Խտությունը	Հալման ջերմաստիճան	Եռման ջերմաստիճան	Ջրում լուծելությունը
Կերակրի աղ	2,17	801	1465	լավ
Ջրածին	0,00009	-259	-253	քիչ
Շաքար	1,59	185	Քայքայվում է	լավ
երկաթ	7,87	1539	2870	Չի լուծվում
պղինձ	8,96	1083	2543	Չի լուծվում
կապար	1,13	327	1745	Չի լուծվում

Պարզ նյութեր	Բարդ նյութեր
յոդ	Ջուր, Ածխաթթու գազ
Նատրիում	քացախաթթու

Կատարել քանակական և որակական հաշվարկներ բարդ նյութերի հետ:

Ինչպիսի՞ տարրերից է կազմված նյութը,ատոմների քանակը,հաշվել հարաբերական մոլեկուլային զանգվածները՝Mr, տարրերի  ատոմների զանգվածային բաժինները՝ w,զանգվածային հարաբերությունները:

Տնային աշխատանք՝ ընտրեք կենցաղում կամ շրջապատում 2-3 նյութ,գրեք դրանց բանաձևերը և կատարեք հետևյալ հաշվարկները`

• Ինչպիսի՞ տարրերից են կազմված նյութը,ատոմների քանակը
• Հաշվեք հարաբերական մոլեկուլային զանգվածները՝Mr
• Որոշեք տարրերի զանգվածային բաժինները՝w,զանգվածային հարաբերությունները  և  տարրերի  մոլային  բաժինները բարդ  նյութերում:

FeO

1. Ատոմների քանակ

N(Fe)=1ատոմ

N(O)=1ատոմ

2. Զանգվածային հարաբերությունները

m(Fe):m(O)=56:16=23:8

3. Ատոմների զանգվածային բաժինները բարդ նյութերում

w(Fe)=?%

w (O)=?%

Mr (FeO)=56+16=72

w (Fe)=56/72*100%=77,77%

w(O)=100%-77,77%=22,23%

P₂O₅

1. Ատոմների քանակ

N(P)=2 ատոմ

N(O)=5 ատոմ

2. Զանգվածային հարաբերությունները

m(P):m(O)=2 *Ar(P):5*(O)=62:80=31:40

3. Ատոմների զանգվածային բաժինները բարդ նյութերում

w(P)=?%

w(O)=?%

Mr=2*31+5*16=142

w(P)=31/142*100%=21,83%

w(O)=100%-21,83%=78,17%

Al₂O₃

1. Ատոմների քանակ

N(Al)=2 ատոմ

N(O)=3 ատոմ

2. Զանգվածային հարաբերությունները

m(Al):m(O)=2*Ar(Al):3*Ar(O)=54:48=9=8

3. Ատոմների զանգվածային բաժինները բարդ նյութերում

w(Al)=?%

w(O)=?%

Mr=2*27+3*16=102

w(Al)=27/102*100%=26,47%

w(O)=100%-26,47%=73,53%

նյութի հատկություն է կոչվում, հատկանիշները որոնցով նյութները նման են իրար կամ տարբերվում են իրարից։ նյութները ունեն 3 տեսակ։1․ ֆիզիկական 2․ քիմիական 3․ ֆիզիոլոգիական։

ֆիզիկական հատկությունները նյութինը դիտարկում են կամ չափում են առանձ նոր նյութ ստանալու։ ագրգատային վիճակները; պինդ, գազ, հեղուկ, պլասմասային, ամուր վիճակ։

ֆիզիոլագական; ունեն հոտ և համ, կենդանի օրգանիզմի վրա դրական և բացասական, էգիոլոգապես մաքուր սնունդներ են։

քիմիական հատկություններ; փոխազդեցություն, ռեակցիա,