ներկայացրեկ
1918 թվականի Մայիսյան հերոսամարտի պատմական նշանականություն
-Բաշ Ապարանի ճակատամարտը Սարդրապատի ազատագրելուց հետո Թուրքերը 10 հազարանոց զորքով շարժվեցին դեպի բաշ ապարան Նպատակն էր դուրս գալ Աշտարակ և Քանաքեռի գրավմամբ փակել օղակը
Երևանի շուրջը: Մայիսի 23-ին գեներալ Սիլիկյանը Երեվանի զորախմբից մոտ 5 հազարանոց զորք ուղարկեց դեպի բաշ Ապարանի ճակատը և ուղեկցողը զորքինը նշանակավեց Դրոն։ Հայերի կողքը կռվում եր նույն պես եզդիների զորախումբը և Հայերը քաջաբար կռվում էին։ Կատաղի մարտերը Բաշ Ապարանի ճակատում շարունակվեցին մինչև մայիսի 29–ը: Ի վերջո հայկական ուժերը պարտության մատնեցին թշնամուն: Բաշ Ապարանի հաջողությունը հայոց զորքի երկրորդ խոշոր հաղթանակն էր:
-Սարդարապատի ճակատամարտը Ալեքսանդրապոլի գրավումից հետո Թուրքական զորքերը շարժվեցին դեպի Արարատյան դաշտ։ Սիլիկյանի
գլխավորած Երևանյան զորախումբը համախմբվեցին՝ թշնամու դեմ կռվելու համար: Մայիսի 19-ին սկսվեց Թուրքերի առաջնաշարժումը և Հայերի մոտ կար մոտ 10000 անոց զորք։Մայիսի 21–ին՝ կատաղի մարտից հետո, Հայկական ուժերը նահանջեցին և հանձնեցին Սարդարապատ կայարանը և գյուղը Գեներալ Նազարբեկյանը Ղարաքիլիսայից Մ. Սիլիկյանին հրամայեց հակահարձակման
միջոցով կանխել թուրքերի առաջխաղացումը դեպի
Երևան: Թշնամուն հաղթելու և վռնդելու համար հայ զինվորները և ժողովուրդը կանգնել էին իրար կողքի։ Գնդապետ Դանիել Բեկ–Փիրումյանն իր զորամասերին նախապատրաստեց հակահարձակման: Մայիսի 22–ի առավոտյան հայկական զորքը դիմեց հարձակման և Հաջորդ օրը Սարդարապատը ազատագրված էր: Սարդարապատի ճակատամարտն ավարտվեց հայկական զորքի փառահեղ հաղթանակով: Թշնամին կրեց առաջին խոշոր պարտությունը։
-Ղարաքիլիսայի ճակատամարտը Ալեկսանդրապոլի անկումից հետո հայկական ուժերի մի մասը շարժվեց դեպի ղարաքիլիսա։Սակայն մայիսի 22-ին նահանջեցին դիլիջան։ Անդրանիկին հանձնարարելին որ պահպանել Ղարաքիլիսայից հյուսիս ընկած տեղամասը, սակայն նա կարողացավ 3 անգամ հետ մղել Թուրքական զորքերին և պաշտպանեց այդ տարացքները և անցավ դսեղ։ դիլիջանում ապրող ժողովուրդը լսելով Սարտարապատի առաջին հաղթանակը, հայաստանի զորամասերը ոգևորվում են։ մայիսի 25-ին կազմվում է ղարաքիլիսայի ճակատամարտը։ Առաջին մարտը նետվեց գարեգին նժդեհն՝ և իր ջոկատը։ Թշնամին սկզբում նահանջեց բայց հետո նորից մի հատ հարցակում ով մայիսի 30-ին գրավեց Ղարաքիլիսան։ Այս հերոսամարտը մեծ նշանակություն ուներ և Թուրքիյան մեծ կորուստներ ունեցավ և դա պատճառ եղավ որ չհարցակվի դեպի Դիլիջան—Ղազախ։ Այս ճակատամարտը նույնպես ապացուցեց,որ բարձրացել է հայ ժողովրդի մարտական ոգին և դիմադրական ներուժը:
Ալէն Տէր Մինասյանս 